Walentyna Tierieszkowa: Pierwsza kobieta w kosmosie, legenda ZSRR

1

Walentyna Władimirowna Tierieszkowa, urodzona 6 marca 1937 roku, jest postacią, która na zawsze zapisała się w historii jako pierwsza kobieta w kosmosie. W styczniu 2026 roku ma 88 lat. Jej pionierska misja na statku Wostok 6 w czerwcu 1963 roku, podczas której odbyła samotny lot kosmiczny, uczyniła ją ikoną podboju kosmosu i symbolem triumfu ZSRR. Po tym historycznym wydarzeniu jej życie ewoluowało od roli kosmonautki do zaangażowanego działacza politycznego i wojskowego, gdzie osiągnęła stopień generała majora, jako pierwsza kobieta w historii Rosji.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 88 lat (stan na styczeń 2026)
• Żona/Mąż: Pierwszy mąż: Andrijan Nikołajew (rozwód 1982), drugi mąż: Julij Szaposznikow (zm. 1999)
• Dzieci: Jelena (ur. 1964)
• Zawód: Kosmonautka, inżynier, polityk, wojskowy
• Główne osiągnięcie: Pierwsza kobieta w kosmosie

Walentyna Tierieszkowa – Narodziny Ikony

Walentina Władimirowna Tierieszkowa przyszła na świat 6 marca 1937 roku we wsi Bolszoje Maslennikowo, niedaleko Jarosławia, w Związku Radzieckim. Jej pochodzenie było robotniczo-chłopskie. Ojciec, Władimir Aksionowicz Tierieszkow, pracował jako traktorzysta i zginął podczas wojny z Finlandią. Po przeprowadzce rodziny do Jarosławia i ukończeniu szkoły, młoda Walentina podjęła pracę jako włókniarka, jednocześnie kontynuując naukę w zaocznym technikum włókienniczym.

Marzenie o Gwiazdach – Droga do Programu Kosmicznego

Marzenie o podróży w kosmos narodziło się w sercu Walentyny Tierieszkowej po locie Jurija Gagarina. Napisała wówczas list, wyrażając swoją chęć lotu, który przykuł uwagę komisji Nikołaja Kamanina. Kluczowym atutem, który przesądził o jej wyborze do programu kosmicznego, było doświadczenie w spadochroniarstwie. Od 1958 roku trenowała w aeroklubie w Jarosławiu, wykonując łącznie 126 skoków. 16 lutego 1962 roku została oficjalnie wybrana jako kandydatka na kosmonautkę i przeszła intensywne szkolenie, obejmujące m.in. trening na samolotach MiG.

Historyczny Lot Statkiem Wostok 6

Przełomowym momentem w życiu Walentyny Tierieszkowej okazał się 16 czerwca 1963 roku. Tego dnia rozpoczęła swoją historyczną misję na pokładzie statku kosmicznego Wostok 6. Lot trwał 2 doby, 22 godziny, 50 minut i 8 sekund, podczas których radziecka kosmonautka 48 razy okrążyła Ziemię. Jest ona jedyną kobietą w historii, która odbyła lot kosmiczny całkowicie w pojedynkę, co stanowi jej unikalne i niezapomniane osiągnięcie.

Chronologia Kariery Kosmicznej

• 1958: Rozpoczęcie treningów spadochronowych w Jarosławiu (126 skoków do momentu wyboru).
• 16 lutego 1962: Oficjalny wybór jako kandydatka na kosmonautkę i rozpoczęcie intensywnego szkolenia.
• 16 czerwca 1963: Start misji na statku Wostok 6, czyniąc ją pierwszą kobietą w kosmosie.
• 18 czerwca 1963: Lądowanie statku Wostok 6.
• 1969: Uzyskanie dyplomu inżyniera kosmonauty w Wojskowym Instytucie Lotnictwa im. Żukowskiego.
• 1977: Obrona pracy doktorskiej.

Edukacja i Rozwój Naukowy Po Locie

Po powrocie z kosmosu, Walentina Tierieszkowa kontynuowała swoją ścieżkę edukacyjną, zdobywając wszechstronne wykształcenie. Ukończyła Wojskowy Instytut Lotnictwa im. Żukowskiego w Moskwie, uzyskując w 1969 roku dyplom inżyniera kosmonauty. Swoją wiedzę pogłębiła, broniąc pracę doktorską w 1977 roku. Posiada wykształcenie techniczne i wojskowe, co pozwoliło jej rozwijać się w dziedzinie lotnictwa i inżynierii kosmicznej.

Kariera Polityczna i Funkcje Publiczne

Po dokonaniu historycznego lotu, Walentina Tierieszkowa aktywnie zaangażowała się w życie polityczne i publiczne Związku Radzieckiego. Przez dekady pełniła ważne funkcje, będąc deputowaną do Rady Najwyższej ZSRR VII-XI kadencji w latach 1966–1989. W latach 1974–1989 zasiadała w Prezydium tej rady. W strukturach partyjnych zajmowała wysoką pozycję jako członek Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego w latach 1971–1991. Od 2011 roku jest aktywną deputowaną do Dumy Państwowej Federacji Rosyjskiej, reprezentując region Jarosławia z ramienia partii Jedna Rosja. Angażuje się również w ochronę wartości chrześcijańskich, popierając zmiany w konstytucji Rosji uznające prawosławie za podstawę tożsamości narodowej kraju. Przewodziła także ważnym organizacjom społecznym, takim jak Komitet Kobiet Radzieckich (1968–1987) oraz Związek Radzieckich Towarzystw Przyjaźni i Stosunków Kulturalnych z Zagranicą (1987–1992).

Wojskowa Droga Walentyny Tierieszkowej

Wykształcenie i zaangażowanie Walentyny Tierieszkowej zaowocowały awansem w strukturach wojskowych. Osiągnęła stopień generała majora, stając się tym samym pierwszą kobietą w historii Rosji, która otrzymała ten wysoki stopień wojskowy. Jej kariera wojskowa jest dowodem wszechstronności i determinacji, łącząc służbę w programie kosmicznym z rozwojem w ramach sił zbrojnych.

Uznanie i Nagrody

Za swój pionierski wkład w podbój kosmosu Walentina Tierieszkowa została uhonorowana najwyższym tytułem Bohatera Związku Radzieckiego w 1963 roku oraz tytułem Lotnika Kosmonauty ZSRR. Jej kolekcja odznaczeń państwowych jest imponująca, obejmując Order „Za zasługi dla Ojczyzny” wszystkich czterech klas oraz dwukrotnie Order Lenina. W 2023 roku została odznaczona nowo ustanowionym Orderem Gagarina. Uznawana jest również na arenie międzynarodowej, czego dowodem są liczne ordery zagraniczne, w tym egipski Order Nilu, chilijski Krzyż Wielki Orderu Bernardo O’Higginsa oraz polski Order Krzyża Grunwaldu I klasy. Dodatkowo, jest honorowym obywatelem 18 miast świata, w tym m.in. Jarosławia, Kaługi, Karagandy, Bajkonuru, Witebska i Bratysławy.

Tabela Nagród i Wyróżnień

Kontrowersje i Wydarzenia z Życia

Współczesne życie Walentyny Tierieszkowej nie jest wolne od kontrowersji. Ze względu na aktywne poparcie dla inwazji Rosji na Ukrainę, została objęta surowymi międzynarodowymi sankcjami przez Unię Europejską, Stany Zjednoczone i szereg innych państw. W historii zapisał się również incydent z 22 stycznia 1969 roku, kiedy to otarła się o śmierć podczas zamachu na Leonida Breżniewa. Zamachowiec ostrzelał samochód z kosmonautami, myląc go z limuzyną przywódcy ZSRR. Jej patronat nad ulicami budzi emocje – przykładem jest ulica w Dąbrowie Górniczej, której nazwy nie zmieniono podczas dekomunizacji w 2017 roku, co w 2022 roku wywołało publiczne dyskusje.

Warto wiedzieć: W 1964 roku, zaledwie rok po swoim historycznym locie, Walentina Tierieszkowa stała się inspiracją dla polskiej popkultury. Żeńska grupa Filipinki nagrała na jej cześć przebój „Wala twist”, który zdobył dużą popularność w Polsce.

Ciekawostki z Życia Pierwszej Kosmonautki

Walentina Tierieszkowa, jako pierwsza kobieta w kosmosie, inspiruje do dziś. Podczas swoich 70. urodzin w 2007 roku, w rozmowie z Władimirem Putinem, wyraziła niezwykłe życzenie, deklarując chęć odbycia podróży na Marsa, nawet jeśli miałaby tam umrzeć. Jej postać została upamiętniona w nowoczesnych mediach – nazwiskiem Tierieszkowej nazwano jedną z gromad gwiazd w popularnej serii gier wideo „Mass Effect”. Miała również szczególny związek z Polską – odwiedziła ten kraj 23 października 1963 roku, a uczennice Technikum Włókienniczego w Łodzi uszyły dla niej specjalną suknię ślubną jako prezent. Podczas ceremonii otwarcia XXII Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Soczi w 2014 roku dostąpiła zaszczytu bycia jedną z ośmiu osób niosących flagę olimpijską na stadion.

Warto wiedzieć: Walentina Tierieszkowa jest pierwszą kobietą w historii, która odbyła samodzielny lot kosmiczny, co stanowi jej unikalne i niezapomniane osiągnięcie.

Życie Prywatne Walentyny Tierieszkowej

Walentina Tierieszkowa dwukrotnie stawała na ślubnym kobiercu. Pierwszym mężem, którego poślubiła 3 listopada 1963 roku, był kosmonauta Andrijan Nikołajew. Ich ślub stał się ogromnym wydarzeniem publicznym w Moskwie. Z tego związku w 1964 roku urodziła się córka Jelena. Małżeństwo z Nikołajewem zakończyło się rozwodem w 1982 roku. Po tym wydarzeniu Tierieszkowa związała się z Julijem Szaposznikowem, który był jej drugim mężem aż do swojej śmierci w 1999 roku.

Rodzina Pochodzenia

Walentina Tierieszkowa pochodzi z rodziny robotniczo-chłopskiej. Jej ojciec, Władimir Aksionowicz Tierieszkow, pracował jako traktorzysta. Tragicznie zginął podczas ataku ZSRR na Finlandię. Po jego śmierci rodzina Tierieszkowej przeniosła się do Jarosławia, gdzie Walentina rozpoczęła swoją karierę zawodową i edukacyjną.

Walentina Tierieszkowa pozostaje niezapomnianą postacią historii, której samotny lot na pokładzie Wostoka 6 w 1963 roku na zawsze zmienił postrzeganie możliwości kobiet w eksploracji kosmosu. Jej życie, od pracy fizycznej po najwyższe stopnie wojskowe i polityczne, jest dowodem niezwykłej determinacji i wszechstronności, czyniąc ją inspiracją dla kolejnych pokoleń.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Walentina_Tierieszkowa