Plácido Domingo: tenor, dyrygent, ikona opery – życie i kariera

1

Plácido Domingo, urodzony 21 stycznia 1941 roku, to jeden z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych artystów w historii światowej opery. Na początku 2026 roku będzie obchodził swoje 85. urodziny, a jego niezwykła kariera zawodowa, rozpoczęta w 1957 roku, trwa nieprzerwanie od blisko 69 lat. Jest mężem Marty Ornelas, z którą związany jest od 1962 roku, i ojcem trójki dzieci. Znany przede wszystkim jako legendarny tenor, a później także jako baryton, Domingo zasłużył na miano artysty wielu talentów, angażując się z sukcesami w dyrygenturę, zarządzanie operowe oraz działalność filantropijną, co czyni go postacią o niekwestionowanym wpływie na kulturę muzyczną na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2026 roku ma 85 lat.
• Żona/Mąż: Marta Ornelas
• Dzieci: Trójka, w tym Plácido Jr.
• Zawód: Śpiewak operowy (tenor, baryton), dyrygent, menedżer kultury.
• Główne osiągnięcie: Niezwykła wszechstronność i długowieczność kariery, zdobycie 14 nagród Grammy i Latin Grammy, popularyzacja opery poprzez projekt „Trzej Tenorzy”.

Podstawowe informacje

Dane osobiste i pochodzenie

José Plácido Domingo Embil, powszechnie znany jako Plácido Domingo, przyszedł na świat 21 stycznia 1941 roku w Madrycie. W wieku niespełna dwóch lat, w 1949 roku, jego rodzina przeniosła się do Meksyku, co miało niebagatelny wpływ na jego późniejszy rozwój artystyczny i edukację. Na początku 2026 roku artysta będzie obchodził swoje 85. urodziny, a jego kariera zawodowa, która rozpoczęła się w 1957 roku, kontynuowana jest z niezwykłą determinacją.

Edukacja muzyczna

Plácido Domingo swoje pierwsze kroki w świecie muzyki stawiał w Narodowym Konserwatorium Muzycznym w Meksyku, do którego wstąpił w wieku 14 lat. Tam zgłębiał tajniki gry na pianinie oraz doskonalił swoje umiejętności wokalne pod okiem cenionego Carlo Morelliego. Równocześnie studiował dyrygenturę u Igora Markevitcha, co stanowiło podwaliny pod jego późniejszą karierę dyrygencką. Co ciekawe, mimo tak solidnego wykształcenia, Domingo nigdy nie korzystał z prywatnych lekcji śpiewu, opierając się wyłącznie na wiedzy zdobytej w konserwatorium.

Wszechstronność zawodowa

Plácido Domingo jest postacią o niezwykłej wszechstronności artystycznej, często określanym mianem „człowieka renesansu” w świecie muzyki. Choć jego międzynarodowa sława opiera się głównie na karierze śpiewaka operowego, jego działalność wykracza daleko poza scenę. Domingo błyszczał jako tenor liryczno-spinto, interpretując z mistrzostwem dzieła Verdiego i Bizeta, a później z sukcesem przeszedł do repertuaru barytonowego. Jego talenty obejmują również dyrygenturę orkiestr symfonicznych i operowych, a także działalność administracyjną w świecie sztuki, co ugruntowuje jego unikalną pozycję w historii muzyki.

Rodzina i życie prywatne

Rodzice i ich wpływ

Plácido Domingo jest synem Plácido Domingo Ferrera i Pepity Embil, obojga utalentowanych śpiewaków zarzueli. Dorastanie w domu pełnym muzyki i sztuki scenicznej miało fundamentalne znaczenie dla jego rozwoju. Rodzice zaszczepili w nim pasję do opery i teatru, co z pewnością wpłynęło na jego późniejsze wybory zawodowe. Matka, Pepita Embil, była nawet nazywana „Królową Zarzueli”, co podkreśla rangę rodziny w świecie hiszpańskiej operetki.

Pierwsze małżeństwo

Pierwsze małżeństwo Plácido Domingo miało miejsce w 1957 roku, kiedy artysta miał zaledwie 16 lat. Poślubił wówczas Anę Maríę Guerrę Cué. Niestety, związek ten okazał się krótkotrwały i zakończył się rozwodem już rok później, w 1958 roku.

Drugie małżeństwo

W 1962 roku Plácido Domingo zawarł związek małżeński z Martą Ornelas, również związaną ze światem opery. Ich małżeństwo, zawarte w burzliwym okresie jego wczesnej kariery, okazało się trwałe i trwa do dziś. Marta Ornelas przez lata wspierała męża w jego artystycznej drodze, będąc dla niego ostoją i towarzyszką życia.

Dzieci

Plácido Domingo jest ojcem trójki dzieci. Jednym z nich jest Plácido Jr., który poszedł w ślady ojca, angażując się w działalność muzyczną. Rodzinne tradycje artystyczne stanowią ważny element historii rodziny Domingo.

Muzyka i kariera operowa

Początki kariery w zarzueli i teatrze

Droga Plácido Domingo na szczyty światowej opery rozpoczęła się w Meksyku, w firmie zarzueli jego rodziców. Tam, od najmłodszych lat, zdobywał pierwsze szlify sceniczne. Początkowo objawiał talent do ról barytonowych, a także pracował jako akompaniator, co pozwoliło mu poznać teatr od kulis i zrozumieć jego mechanizmy. Już wtedy wykazywał się niezwykłą pracowitością, która towarzyszyła mu przez całą karierę. Jako nastolatek brał udział w meksykańskiej produkcji musicalu „My Fair Lady”, występując w 185 przedstawieniach i pełniąc dodatkowo funkcję asystenta dyrygenta oraz korepetytora.

Debiut operowy i przełom

Za swój oficjalny debiut operowy Plácido Domingo uważa występ w roli Borsy w operze „Rigoletto” Giuseppe Verdiego. Wydarzenie to miało miejsce 23 września 1959 roku w Palacio de Bellas Artes w Meksyku. To właśnie ten moment otworzył mu drzwi do dalszej, błyskotliwej kariery w świecie opery i zapowiedział nadejście jednego z najważniejszych tenorów swojego pokolenia.

Kontrakt w Izraelu

W latach 1962–1965 Plácido Domingo przebywał na kontrakcie w Israel National Opera w Tel Awiwie. Spędził tam dwa i pół roku, podczas których wystąpił w aż 280 przedstawieniach, wcielając się w 12 różnych ról operowych. Ten intensywny okres pozwolił mu zdobyć bezcenne doświadczenie sceniczne i ugruntować swoją pozycję na międzynarodowej scenie operowej.

Rekordy w Metropolitan Opera

Debiut Plácido Domingo w nowojorskiej Metropolitan Opera, jednej z najbardziej prestiżowych scen operowych świata, miał miejsce 28 września 1968 roku. Artysta zastąpił wówczas w ostatniej chwili Franco Corelliego w operze „Adriana Lecouvreur”. Przez lata Domingo otwierał sezon w Met aż 21 razy, co stanowi absolutny rekord i podkreśla jego wyjątkową pozycję na amerykańskiej scenie operowej. Jego debiut w Met jest często wspominany jako jedno z kluczowych wydarzeń w jego drodze na szczyt.

Ewolucja głosu i repertuaru

Przez większość swojej kariery Plácido Domingo był znany jako tenor liryczno-spinto, którego charakterystyczne role to m.in. Cavaradossi w „Tosce”, Hoffmann w „Opowieściach Hoffmanna” czy Don José w „Carmen” Bizeta. Jego interpretacja roli Otella stała się jedną z najbardziej uznanych na świecie, przynosząc mu miano „Króla Opery” nadane przez magazyn „Newsweek” w 1982 roku. Zaśpiewał tę rolę ponad 200 razy, stając się jej najbardziej uznanym wykonawcą.

Przejście do repertuaru barytonowego

W 2010 roku, w wieku niemal 70 lat, Plácido Domingo dokonał znaczącej zmiany w swojej karierze, przechodząc do repertuaru barytonowego. Jedną z pierwszych ról w tej nowej odsłonie jego kariery była partia Simona Boccanegry. Ta odważna decyzja pozwoliła mu na dalsze rozwijanie swoich możliwości wokalnych i artystycznych, pokazując niezwykłą elastyczność i długowieczność jego głosu.

Liczba ról scenicznych

Do 2020 roku Plácido Domingo miał w swoim dorobku aż 151 różnych ról scenicznych. Ta liczba świadczy o jego niezwykłej wszechstronności, ogromnym zapale i zdolności do wcielania się w szeroki wachlarz postaci operowych.

Projekt „Trzej Tenorzy”

W 1990 roku Plácido Domingo wraz z Luciano Pavarottim i José Carrerasem stworzył formację „The Three Tenors”, która zrewolucjonizowała postrzeganie opery w świecie muzyki popularnej. Projekt ten przyniósł ogromny sukces komercyjny – ich pierwsze wspólne nagranie stało się najlepiej sprzedającym się albumem klasycznym w historii muzyki. „Trzej Tenorzy” wynieśli operę na poziom popularności porównywalny z muzyką pop, przyciągając do niej nowe rzesze słuchaczy.

Sukces komercyjny „Trzech Tenorów”

Sukces komercyjny projektu „Trzej Tenorzy” był bezprecedensowy w świecie muzyki klasycznej. Ich pierwsze wspólne nagranie, wydane w 1990 roku, osiągnęło status najlepiej sprzedającego się albumu klasycznego w historii. Ten fenomenalny wynik znacząco zwiększył popularność opery na całym świecie, otwierając ją na nowe, szersze grono odbiorców.

Działalność jako dyrygent

Plácido Domingo zadebiutował jako dyrygent 7 października 1973 roku, prowadząc przedstawienie „La Traviata” w New York City Opera. To wydarzenie zapoczątkowało jego drugą, równie udaną karierę, w której jako dyrygent zdobył uznanie na całym świecie. Od tego momentu Domingo regularnie stawał za pulpitem dyrygenckim, prowadząc czołowe orkiestry symfoniczne i operowe.

Dyrygentura światowa

Jako dyrygent, Plácido Domingo prowadził orkiestry w najważniejszych instytucjach muzycznych na świecie, w tym w Royal Opera House w Londynie (Covent Garden) i La Scala w Mediolanie. Jego dokonania dyrygenckie obejmują występy w renomowanych miejscach, demonstrując głębokie zrozumienie muzyki od strony dyrygenckiej.

Nagrody i osiągnięcia

Nagrody Grammy i Latin Grammy

W trakcie swojej niezwykle bogatej kariery Plácido Domingo zdobył imponującą liczbę 14 nagród Grammy oraz Latin Grammy. Te prestiżowe wyróżnienia są świadectwem jego nieprzeciętnego talentu, wszechstronności i wpływu na świat muzyki.

Status płyt i uznanie komercyjne

Nagrania Plácido Domingo wielokrotnie osiągały statusy srebrnych, złotych, platynowych i multiplatynowych płyt, co świadczy o jego ogromnej popularności i komercyjnym sukcesie. Jego pierwszy popowy album „Perhaps Love” z 1981 roku sprzedał się w nakładzie niemal 4 milionów egzemplarzy, przynosząc mu ogromną rozpoznawalność wśród słuchaczy muzyki popularnej.

Warto wiedzieć: Pierwszy popowy album Plácido Domingo, „Perhaps Love” z 1981 roku, sprzedał się w nakładzie niemal 4 milionów egzemplarzy, a duet z Johnem Denverem z tego albumu zdobył ogromną popularność wśród słuchaczy muzyki popularnej.

Uznanie krytyki i mediów

Pozycję Plácido Domingo jako giganta świata opery potwierdzało wielokrotnie uznanie krytyki i mediów. W 1982 roku magazyn „Newsweek” umieścił go na swojej okładce, ogłaszając go „Królem Opery”. Ta nazwa doskonale oddaje jego dominującą rolę na światowej scenie muzycznej przez dekady.

Film i telewizja

Filmy operowe

Plácido Domingo aktywnie uczestniczył w tworzeniu kinowych wersji oper, współpracując przede wszystkim z cenionym reżyserem Franco Zeffirellim. Jego udział w tych produkcjach pozwolił szerszej publiczności zapoznać się z jego talentem wokalnym i scenicznym poza salą koncertową. Do jego najważniejszych dokonań filmowych należą między innymi „La Traviata” z 1982 roku, „Carmen” z 1984 roku oraz „Otello” z 1986 roku.

Występy telewizyjne i popkultura

Plácido Domingo swoją charyzmą i talentem wykraczał daleko poza świat opery, stając się rozpoznawalną postacią w kulturze masowej. Jego liczne występy w programach typu talk-show przyczyniły się do jego popularności wśród szerszej publiczności. W 1987 roku wystąpił również w nagrodzonym Emmy programie świątecznym „The Sound of Christmas” u boku Julie Andrews i Johna Denvera.

Filantropia i działalność społeczna

Wspieranie młodych talentów – Operalia

Plácido Domingo jest gorącym orędownikiem wspierania młodych talentów w świecie opery. Jest założycielem i dyrektorem Operalia – prestiżowego międzynarodowego konkursu wokalnego, który od lat ma na celu odkrywanie i promowanie młodych śpiewaków operowych z całego świata. Konkurs ten stał się trampoliną do kariery dla wielu młodych artystów.

Programy dla artystów i praca humanitarna

Poza konkursem Operalia, Plácido Domingo angażuje się w liczne programy wspierające młodych artystów przy teatrach operowych na całym świecie. Jego działalność filantropijna obejmuje również liczne dzieła humanitarne i inicjatywy charytatywne, wykorzystując swoją sławę i wpływy do pomagania potrzebującym.

Administracja i zarządzanie

Dyrektor Washington National Opera

Plácido Domingo aktywnie działał również na polu administracji operowej. W latach 1996–2011 pełnił funkcję dyrektora artystycznego, a następnie dyrektora generalnego Washington National Opera. Pod jego kierownictwem opera ta zyskała na znaczeniu i prestiżu.

Dyrektor Los Angeles Opera

Przez wiele lat, od 2003 do 2019 roku, Plácido Domingo pełnił funkcję dyrektora generalnego Los Angeles Opera w Kalifornii. W tym czasie znacząco przyczynił się do rozwoju tej instytucji, wprowadzając innowacyjne projekty i przyciągając światowej klasy artystów.

Kontrowersje i skandale

Oskarżenia o molestowanie seksualne

W późniejszym etapie swojej kariery Plácido Domingo stał się przedmiotem oskarżeń o molestowanie seksualne. Te zarzuty, które pojawiły się w 2019 roku, rzuciły cień na jego dotychczasową reputację i miały znaczący wpływ na jego dalszą działalność artystyczną i zawodową.

Konsekwencje i rezygnacje

W związku z pojawiającymi się oskarżeniami, Plácido Domingo podjął szereg znaczących decyzji. W 2019 roku zrezygnował ze stanowiska dyrektora generalnego Los Angeles Opera, a także zakończył współpracę z Metropolitan Opera w Nowym Jorku. Te kroki były bezpośrednią konsekwencją doniesień medialnych.

Ciekawostki z życia i kariery

Początki w rock-and-rollu

Zanim Plácido Domingo zdobył światową sławę jako śpiewak operowy, jego muzyczne początki były zaskakujące. Pod koniec lat 50. XX wieku występował w meksykańskim zespole rock-and-rollowym „Los Camisas Negras”. Jego rola w tej grupie polegała na zapewnianiu aranżacji piosenek i śpiewaniu w chórkach.

Wszechstronność językowa

Jednym z imponujących aspektów kariery Plácido Domingo jest jego niezwykła wszechstronność językowa. Artysta regularnie występuje w sześciu językach: włoskim, francuskim, niemieckim, hiszpańskim, angielskim i rosyjskim. Ta biegłość językowa pozwala mu na autentyczne interpretowanie ról w oryginalnych wersjach językowych.

Sukcesy crossoverowe

Plácido Domingo odniósł znaczący sukces także poza tradycyjnym światem opery. Jego pierwszy popowy album „Perhaps Love” z 1981 roku sprzedał się w nakładzie niemal 4 milionów egzemplarzy, co jest fenomenalnym wynikiem. Tytułowy utwór z tego albumu, nagrany w duecie z Johnem Denverem, przyniósł mu ogromną popularność wśród słuchaczy muzyki popularnej.

Niezwykła pracowitość od młodości

Plácido Domingo przypisuje swoją niesamowitą wytrzymałość i zdolność do pracy na najwyższych obrotach faktowi, że od najmłodszych lat był przyzwyczajony do intensywnej aktywności zawodowej. Dorastając w teatrze swoich rodziców, od młodości musiał radzić sobie z wymagającym harmonogramem i presją sceniczną.

Brak prywatnych lekcji śpiewu

Jednym z bardziej zaskakujących faktów dotyczących edukacji wokalnej Plácido Domingo jest to, że nigdy nie korzystał z prywatnych lekcji u nauczycieli śpiewu. Konserwatorium było jego jedynym miejscem formalnej nauki głosu.

Udział w musicalach

Jeszcze jako nastolatek, oprócz pracy w konserwatorium, Plácido Domingo aktywnie działał w świecie teatru muzycznego. Brał udział w meksykańskiej produkcji musicalu „My Fair Lady”, gdzie wcielił się w jedną z ról i wystąpił w aż 185 przedstawieniach.

Pierwszy album dyrygencki

W 1973 roku Plácido Domingo wydał swój pierwszy album jako dyrygent. Nosił on tytuł „Domingo Conducts Milnes/Milnes Conducts Domingo”. Ten album stanowił kamień milowy w jego rozwijającej się karierze dyrygenckiej.

Uznanie za rolę Otella

Rola Otella w operze Verdiego stała się dla Plácido Domingo wręcz ikoniczna. Zaśpiewał ją ponad 200 razy na scenach całego świata, stając się jej najbardziej uznanym wykonawcą swojego pokolenia.

Okoliczności debiutu w Met

Debiut Plácido Domingo w Metropolitan Opera w Nowym Jorku w 1968 roku był naznaczony niezwykłymi okolicznościami. Zastąpił w ostatniej chwili Franco Corelliego w spektaklu „Adriana Lecouvreur”. To nieoczekiwane wejście na scenę otworzyło mu drzwi do wielkiej kariery w Stanach Zjednoczonych.

Długowieczność kariery

Kariera zawodowa Plácido Domingo trwa nieprzerwanie od 1957 roku. Jest to niezwykłe osiągnięcie, świadczące o jego wytrzymałości, determinacji i ciągłym zaangażowaniu w sztukę. Blisko 69 lat aktywności scenicznej w tak wymagającej dziedzinie jak opera jest czymś bezprecedensowym.

„Królowa Zarzueli” – matka artysty

Matka Plácido Domingo, Pepita Embil, była postacią niezwykle ważną w świecie hiszpańskiej operetki. Nazywana „Królową Zarzueli”, wniosła do życia artysty nie tylko muzyczne wychowanie, ale także głębokie zrozumienie i miłość do tej specyficznej formy scenicznej.

Wpływ meksykańskiego okresu życia

Przeprowadzka rodziny Domingo do Meksyku w dzieciństwie artysty miała formujący wpływ nie tylko na jego edukację, ale także na jego tożsamość jako artysty i człowieka. Okres spędzony w Meksyku ukształtował jego wrażliwość muzyczną i kulturową.

Lista kluczowych ról scenicznych

• Rola Borsy w „Rigoletto” Verdiego (debiut operowy)
• Cavaradossi w „Tosce”
• Hoffmann w „Opowieściach Hoffmanna”
• Don José w „Carmen” Bizeta
• Otello
• Simon Boccanegra (repertuar barytonowy)

Najważniejsze dokonania filmowe

• „La Traviata” (1982)
• „Carmen” (1984)
• „Otello” (1986)

Nagrody i wyróżnienia

Nagrody Grammy i Latin Grammy

• Łącznie 14 nagród Grammy oraz Latin Grammy.

Inne znaczące wyróżnienia

• Statusy srebrnych, złotych, platynowych i multiplatynowych płyt dla nagrań.
• Uznanie „Królem Opery” przez magazyn „Newsweek” (1982).
• Pochwała od Laurence’a Oliviera za kreację Otella.
• Grand Prix du Disque.
• 12 nagród Grammy.
• Tytuły doktora honoris causa.

Kariera dyrygencka – kluczowe momenty

• Debiut dyrygencki: „La Traviata” w New York City Opera (7 października 1973).
• Pierwszy album dyrygencki: „Domingo Conducts Milnes/Milnes Conducts Domingo” (1973).
• Dyrygowanie w najważniejszych domach operowych świata, w tym w Covent Garden.

Tabela: Etapy kariery i kluczowe wydarzenia

Działalność administracyjna

• Dyrektor artystyczny (od 1996) i dyrektor generalny (do 2011) Washington National Opera.
• Dyrektor generalny Los Angeles Opera (2003–2019).

Kluczowe aspekty kariery

Plácido Domingo zasłynął jako tenor liryczno-spinto, ale jego niezwykła zdolność adaptacji pozwoliła mu na przejście do repertuaru barytonowego w 2010 roku. Przez całą swoją karierę śpiewał w sześciu językach (włoskim, francuskim, niemieckim, hiszpańskim, angielskim i rosyjskim), co świadczy o jego wszechstronności i zaangażowaniu w autentyczną interpretację dzieł operowych. Jego osiągnięcia obejmują nie tylko liczne role i nagrody, ale także fundamentalny wpływ na popularyzację opery dzięki projektom takim jak „Trzej Tenorzy” oraz jego działalność w zakresie wspierania młodych talentów poprzez konkurs Operalia.

Podsumowując, Plácido Domingo to artysta, którego życie i kariera udowadniają, że pasja, wszechstronność i nieustanne dążenie do rozwoju mogą prowadzić do budowania trwałego dziedzictwa, które inspiruje kolejne pokolenia. Jego wpływ na świat opery i muzyki klasycznej jest niepodważalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pl%C3%A1cido_Domingo