Pele: Narodziny legendy futbolu – historia najlepszego piłkarza

1

Edson Arantes do Nascimento, powszechnie znany jako Pelé, to postać, która na zawsze wpisała się w annały historii sportu. Uznawany za jednego z najwybitniejszych piłkarzy wszech czasów, urodził się 23 października 1940 roku w Três Corações w Brazylii. Na [miesiąc rok] Pelé miał 82 lata. Jego życie, które zakończyło się 29 grudnia 2022 roku w São Paulo, naznaczone było niezwykłymi osiągnięciami, w tym unikatowym w historii piłki nożnej trzykrotnym zdobyciem Pucharu Świata. Pelé był nie tylko legendą boiska, ale także globalną ikoną, której wkład w rozwój i popularyzację futbolu jest nieoceniony.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 82 lata (na dzień 29 grudnia 2022 r.)
• Żona/Mąż: (Brak danych w tekście)
• Dzieci: troje dzieci
• Zawód: Piłkarz, Minister Sportu
• Główne osiągnięcie: Jedyny piłkarz w historii, który trzykrotnie zdobył tytuł Mistrza Świata

Kim był Pelé? Podstawowe informacje

Edson Arantes do Nascimento, światowej sławy jako Pelé, przyszedł na świat 23 października 1940 roku w miejscowości Três Corações, położonej w brazylijskim stanie Minas Gerais. Jego życie dobiegło końca 29 grudnia 2022 roku w São Paulo, w wieku 82 lat. Choć powszechnie znany pod swoim pseudonimem, jego pełne imię było hołdem dla amerykańskiego wynalazcy Thomasa Edisona. Oryginalnie wpisany w akcie urodzenia jako „Edson”, z powodu błędu typograficznego w dokumentach często figurował jako „Edison”.

Przydomek „Pelé” przylgnął do niego w czasach szkolnych. Geneza tego pseudonimu wiąże się z dziecięcą trudnością w wymowie nazwiska jego idola, bramkarza Vasco da Gama – Bilé. Młody Edson często wymawiał jego nazwisko jako „Pelé”. Sam zainteresowany przyznał, że początkowo nie rozumiał znaczenia tego słowa, lecz później dowiedział się, że w języku hebrajskim może oznaczać „cud”. Fizycznie Pelé mierzył 1,73 m wzrostu i grał głównie jako napastnik lub ofensywny pomocnik. Jego naturalna obunożność, połączona z wybitnym dryblingiem i niezwykłą zdolnością przewidywania gry, czyniły go zawodnikiem wyjątkowo trudnym do zatrzymania dla przeciwników.

Życie prywatne i rodzinne Pelé

Edson Arantes do Nascimento, znany jako Pelé, był synem João Ramosa do Nascimento, który sam był piłkarzem, grającym w klubie Fluminense pod pseudonimem Dondinho. Matką Pelégo była Celeste Arantes. Choć szczegóły dotyczące jego życia osobistego, w tym dokładnie imiona żon czy wszystkich dzieci, nie są szeroko rozwinięte w dostępnych informacjach, wiadomo, że miał troje dzieci. Jego rodzina była ważnym elementem jego życia, choć to jego kariera sportowa zdominowała życie publiczne.

Kariera zawodowa Pelé

Debiut i początki w Santos FC

Kariera zawodowa Pelégo rozpoczęła się w niezwykle młodym wieku. Mając zaledwie 15 lat, został dostrzeżony przez trenera Waldemara de Brito, który przewidział mu wielką przyszłość, mówiąc dyrektorom Santos FC, że chłopak zostanie „najlepszym piłkarzem na świecie”. Swój debiut w barwach Santosu zaliczył 7 września 1956 roku, w meczu przeciwko Corinthians de Santo André. Od razu zaznaczył swoją obecność, zdobywając bramkę w wygranym 7:1 spotkaniu. Ten debiut był zapowiedzią epokowej kariery, która miała odmienić oblicze futbolu.

Już w wieku 16 lat i 9 miesięcy, Pelé rozegrał swój pierwszy mecz w seniorskiej reprezentacji Brazylii. Miało to miejsce 7 lipca 1957 roku przeciwko Argentynie. Choć młody zawodnik strzelił bramkę, Brazylia przegrała to spotkanie 1:2. Jednak jego niezwykły potencjał był niezaprzeczalny, a trener Vicente Feola postanowił zaryzykować, wystawiając młodego Pelégo w kolejnych meczach. To zaufanie zaowocowało jego błyskawicznym rozwojem jako piłkarza światowej klasy.

Status „Skarbu Narodowego” Brazylii

W 1961 roku, w obliczu narastającego zainteresowania ze strony europejskich gigantów, takich jak Real Madryt czy Manchester United, prezydent Brazylii Jânio Quadros podjął bezprecedensową decyzję. Aby zapobiec odejściu Pelégo do zagranicznych klubów, oficjalnie ogłoszono go „narodowym skarbem”. Ten prawny manewr skutecznie uniemożliwił jego transfer w szczytowym momencie kariery, podkreślając jego nieocenioną wartość dla Brazylii i jej dumy narodowej.

Sukcesy klubowe w Copa Libertadores

Pelé poprowadził Santos FC do dwóch z rzędu triumfów w prestiżowym Copa Libertadores, zdobywając to trofeum w latach 1962 i 1963. Szczególne znaczenie miał rok 1963, kiedy to Santos stał się pierwszym brazylijskim klubem, który wygrał to trofeum na argentyńskiej ziemi. W pamiętnym finale pokonali oni słynne Boca Juniors na stadionie La Bombonera, co było historycznym osiągnięciem dla brazylijskiego futbolu i świadczyło o dominacji Santosu w Ameryce Południowej.

Kariera w USA i New York Cosmos

Po latach spędzonych w Santosie, Pelé przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie w latach 1975–1977 występował w barwach New York Cosmos. Jego obecność w lidze przyczyniła się do ogromnego wzrostu popularności piłki nożnej w USA, przyciągając uwagę nowych kibiców. W 64 meczach rozegranych dla klubu z Nowego Jorku, Pelé zdobył imponującą liczbę 37 bramek, cementując swój status globalnej gwiazdy i ambasadora futbolu w Ameryce.

Sukcesy reprezentacyjne: Trzykrotny Mistrz Świata

Największym i najbardziej unikatowym osiągnięciem w karierze Pelégo jest trzykrotne zdobycie tytułu Mistrza Świata. Jest on jedynym piłkarzem w historii, który może poszczycić się takim sukcesem, triumfując w mundialach w latach 1958, 1962 i 1970. Szczególnie pamiętny był turniej w Szwecji w 1958 roku, gdzie jako 17-letni młodzieniec stał się najmłodszym w historii zwycięzcą mistrzostw świata, co było preludium do jego legendarnej kariery i początkiem drogi do statusu króla futbolu.

Nagrody, osiągnięcia i rekordy Pelé

Rekordy strzeleckie

Według Księgi Rekordów Guinnessa, Pelé zdobył oszałamiającą liczbę 1279 goli w 1363 oficjalnych i nieoficjalnych meczach, co stanowi jeden z najbardziej imponujących dorobków strzeleckich w historii sportu. Przez ponad pięć dekad dzierżył również rekord najskuteczniejszego strzelca reprezentacji Brazylii, zdobywając 77 bramek w 92 występach. Jego długowieczność i niezwykła skuteczność na najwyższym poziomie przez tak wiele lat są świadectwem jego wyjątkowości.

Tytuły Sportowca Stulecia

Uznanie dla wyjątkowości Pelégo wykraczało daleko poza świat piłki nożnej. W 1999 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski uhonorował go tytułem Sportowca Stulecia, doceniając jego wpływ na sport globalnie. Magazyn „Time” umieścił go na prestiżowej liście 100 najważniejszych osób XX wieku, podkreślając jego znaczenie kulturowe i społeczne. W 2000 roku Międzynarodowa Federacja Historii i Statystyki Futbolu (IFFHS) wybrała go Piłkarzem Stulecia, a FIFA przyznała mu ten sam tytuł, dzieląc go z argentyńską legendą Diego Maradoną. Te liczne wyróżnienia potwierdzają jego status jako globalnej ikony sportu.

Wyjątkowe bramki i ich upamiętnienie

Wśród tysięcy bramek zdobytych przez Pelégo, kilka zapisało się w historii futbolu szczególnym pięknem i symboliką. W marcu 1961 roku, na słynnym stadionie Maracanã, w meczu przeciwko Fluminense, zdobył bramkę tak spektakularną, że upamiętniono ją specjalną tablicą – od tego momentu znana jest jako „gol de placa” (gol płyty). Pelé przebiegł wtedy niemal całe boisko, mijając kolejnych rywali, zanim oddał precyzyjny strzał. Choć zdobył ich ponad tysiąc, za swój najpiękniejszy gol uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus z 2 sierpnia 1959 roku. Ponieważ nie zachowało się żadne nagranie z tego wydarzenia, legendarny piłkarz zlecił wykonanie animacji komputerowej, aby pokazać fanom, jak przebiegała ta niezwykła akcja. Jest to świadectwo jego przywiązania do detali i chęci dzielenia się swoim geniuszem z przyszłymi pokoleniami.

Styl gry, wpływ i dziedzictwo Pelé

To właśnie Pelému przypisuje się spopularyzowanie określenia „O Jogo Bonito”, czyli „Piękna Gra”, w odniesieniu do piłki nożnej. Jego widowiskowy styl gry, pełen finezji, techniki i spektakularnych bramek, uczynił z niego pierwszą czarnoskórą globalną ikonę sportu. Jego sposób gry inspirował kolejne pokolenia piłkarzy i fanów na całym świecie, kształtując estetykę futbolu i podnosząc jego rangę jako widowiska sportowego.

Pelé przypisywał swoje szybkie myślenie na boisku i pewność siebie doświadczeniu zdobytemu w futsalu, czyli halowej piłce nożnej, w którą grał jako nastolatek w Bauru. Twierdził, że gra na małej przestrzeni z dorosłymi zmuszała go do szybszego podejmowania decyzji i doskonalenia techniki pod presją, co znacząco wpłynęło na jego późniejszą karierę na wielkich boiskach i umiejętność adaptacji do różnych warunków gry.

Działalność Pelé poza boiskiem

Po zakończeniu kariery piłkarskiej, Pelé aktywnie angażował się w życie publiczne i społeczne. W latach 1995–1998 pełnił funkcję pierwszego w historii Brazylii nadzwyczajnego Ministra Sportu w rządzie prezydenta Fernando Henrique Cardoso. W tym okresie forsował reformy mające na celu uzdrowienie brazylijskiej piłki nożnej, które przeszły do historii jako „Prawo Pelégo” (Lei Pelé), liberalizując rynek i zwiększając przejrzystość w zarządzaniu klubami.

Po zakończeniu kariery zawodniczej w 1977 roku, Pelé kontynuował swoją obecność w świecie sportu jako światowy ambasador piłki nożnej. Angażował się w liczne przedsięwzięcia komercyjne, kampanie społeczne oraz aktywności aktorskie, utrzymując swój status globalnej ikony i inspirując ludzi na całym świecie. Jego wpływy wykraczały daleko poza boisko, czyniąc go postacią o znaczeniu kulturowym, społecznym i politycznym.

Ciekawostki z życia Pelé

Podczas Mistrzostw Świata w 1970 roku miał miejsce tzw. „Pakt Pelégo”, który był elementem zaciekłej rywalizacji między firmami Adidas i Puma. Przed finałem turnieju Pelé poprosił sędziego o chwilę przerwy na zawiązanie sznurowadeł. Ten krótki moment pozwolił kamerom telewizyjnym na zbliżenie się do jego butów marki Puma, stanowiąc genialny ruch marketingowy, który podkreślił jego znaczenie i wpływ nawet poza samym boiskiem.

Warto wiedzieć: Choć zdobył ich ponad tysiąc, za swój najpiękniejszy gol uważał trafienie z meczu przeciwko Clube Atlético Juventus z 2 sierpnia 1959 roku. Ponieważ nie zachowało się żadne nagranie z tego wydarzenia, legendarny piłkarz zlecił wykonanie animacji komputerowej, aby pokazać fanom, jak przebiegała ta niezwykła akcja, dowodząc swojego przywiązania do piękna gry.

Kluczowe daty w karierze Pelégo

• 1958: Najmłodszy zwycięzca Mistrzostw Świata w historii (17 lat).
• 1962: Triumf w Copa Libertadores z Santosem.
• 1963: Drugi z rzędu triumf w Copa Libertadores z Santosem; pierwszy brazylijski klub zdobywający to trofeum na argentyńskiej ziemi.
• 1970: Trzeci tytuł Mistrza Świata.
• 1975-1977: Kariera w New York Cosmos.
• 1995-1998: Funkcja Ministra Sportu w Brazylii.

Najważniejsze osiągnięcia Pelégo

Tytuły Mistrza Świata

• 1958
• 1962
• 1970

Sukcesy klubowe z Santosem

• Copa Libertadores: 1962, 1963
• Mistrzostwo Brazylii (Taça Brasil): 1961, 1962, 1963, 1964, 1965, 1968
• Torneo Rio-São Paulo: 1959, 1963, 1964, 1966

Wyróżnienia indywidualne

• Sportowiec Stulecia (Międzynarodowy Komitet Olimpijski, 1999)
• 100 najważniejszych osób XX wieku (Magazyn „Time”)
• Piłkarz Stulecia (IFFHS, 2000; FIFA, dzielony z Diego Maradoną)
• Najlepszy piłkarz Ameryki Południowej XX wieku (IFFHS)

Statystyki kariery Pelégo

Edson Arantes do Nascimento, znany jako Pelé, pozostaje niezrównaną legendą futbolu, którego wpływ na sport i kulturę wykracza poza wszelkie ramy. Jego trzykrotne zdobycie Mistrzostwa Świata, rekordowa liczba bramek i niezliczone nagrody stanowią świadectwo jego niezaprzeczalnego geniuszu. Pelé nie tylko zrewolucjonizował sposób gry w piłkę nożną, ale także stał się globalną ikoną, inspirującą miliony ludzi na całym świecie swoim talentem, etyką pracy i zaangażowaniem poza boiskiem.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Pel%C3%A9