Ludwig Mies van der Rohe, urodzony 27 marca 1886 roku w Akwizgranie, na [miesiąc rok] ma 138 lat. Jest jednym z najwybitniejszych architektów modernistycznych XX wieku, którego filozofia „mniej znaczy więcej” zrewolucjonizowała architekturę. Przez większość życia związany z Niemcami, po emigracji do Stanów Zjednoczonych w 1938 roku, w 1944 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie. W swojej karierze zaprojektował wiele ikonicznych budynków, w tym Seagram Building w Nowym Jorku i 860–880 Lake Shore Drive w Chicago. Jego życie prywatne obfitowało w burzliwe związki, a małżeństwo z Adele Auguste Bruhn, choć zaowocowało narodzinami trzech córek, zakończyło się separacją. Do końca życia towarzyszyła mu artystka Lora Marx. Twórczość Miesa, kształtowana przez minimalizm i dbałość o szczegóły, odcisnęła trwałe piętno na architekturze światowej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [miesiąc rok] ma 138 lat
- Żona/Mąż: Adele Auguste Bruhn
- Dzieci: Dorothea, Marianne, Waltraut (nieślubny syn)
- Zawód: Architekt
- Główne osiągnięcie: Filozofia „mniej znaczy więcej” i rewolucyjne projekty wieżowców i budownictwa mieszkaniowego
Podstawowe informacje o Ludwigzie Miesie van der Rohe
Początki i pochodzenie
Ludwig Mies van der Rohe, którego prawdziwe nazwisko brzmiało Maria Ludwig Michael Mies, urodził się 27 marca 1886 roku w Akwizgranie (Aachen), w ówczesnych Niemczech. Swoje życie zakończył w Chicago 17 sierpnia 1969 roku, w wieku 83 lat. To właśnie w tym amerykańskim mieście znalazł swój ostateczny dom i miejsce realizacji swoich architektonicznych wizji.
Zmiana nazwiska i tożsamości
Decyzja o zmianie nazwiska była świadomym krokiem w transformacji Ludwiga Miesa z syna rzemieślnika w architekta, który pragnął współpracować z berlińską elitą kulturalną. Aby podkreślić swoje aspiracje i odciąć się od przeszłości, dodał do swojego imienia panieńskie nazwisko matki „Rohe”. Niderlandzki łącznik „van der” został wybrany celowo, aby odróżnić się od niemieckiego „von”, które było prawnie zastrzeżone dla osób o szlacheckim pochodzeniu i które nie odzwierciedlało jego drogi życiowej.
Obywatelstwo i emigracja
Przez znaczną część swojego życia, od narodzin w 1886 roku do 1944 roku, Ludwig Mies van der Rohe posiadał obywatelstwo niemieckie. Jednakże, po kilku latach spędzonych w Stanach Zjednoczonych, w 1944 roku przyjął obywatelstwo amerykańskie. Ta decyzja była ostatecznym przypieczętowaniem jego zerwania z ojczyzną i otwarciem nowego rozdziału w jego życiu i karierze.
Filozofia projektowania
Styl i podejście do architektury Ludwiga Miesa van der Rohe są nierozerwalnie związane z jego dwoma słynnymi aforyzmami: „mniej znaczy więcej” (less is more) oraz „Bóg tkwi w szczegółach” (God is in the details). Te maksymy doskonale odzwierciedlały jego nieustanne dążenie do minimalizmu, czystości formy oraz niezwykłej precyzji i perfekcji wykonania w każdym detalu architektonicznym.
Rodzina i życie prywatne Ludwiga Miesa van der Rohe
Małżeństwo z Adele Auguste Bruhn
W 1913 roku Ludwig Mies van der Rohe poślubił Adele Auguste (Adę) Bruhn, córkę zamożnego przemysłowca. Ada Bruhn żyła w latach 1885–1951. Niestety, związek ten nie okazał się trwały. Po zaledwie pięciu latach małżeństwa, w 1918 roku, para zdecydowała się na separację, co stanowiło bolesny, ale znaczący moment w jego życiu osobistym.
Dzieci z małżeństwa
Owocem małżeństwa Miesa van der Rohe z Adą Bruhn były trzy córki:
- Dorothea (1914–2008), która rozwijała swoją karierę jako tancerka i aktorka, znana pod pseudonimem Georgia.
- Marianne (1915–2003).
- Waltraut (1917–1959).
Te córki stanowiły ważny element jego życia rodzinnego, choć relacje z nimi mogły być kształtowane przez burzliwe losy architekta.
Nieślubny syn
Okres służby wojskowej w 1917 roku przyniósł Miesowi van der Rohe nie tylko nowe doświadczenia, ale także osobiste wydarzenie – został ojcem syna pochodzącego ze związku pozamałżeńskiego. Ta sytuacja zbiegła się w czasie z rozpadem jego małżeństwa z Adą, co z pewnością wpłynęło na jego życie osobiste i rodzinne.
Relacja z Lilly Reich
W 1925 roku Ludwig Mies van der Rohe nawiązał bliską i owocną relację z projektantką Lilly Reich. Ich współpraca zawodowa była intensywna, a ich związek trwał do momentu, gdy architekt podjął decyzję o emigracji do Stanów Zjednoczonych. Lilly Reich odegrała znaczącą rolę nie tylko w jego życiu osobistym, ale także w jego twórczości, szczególnie w projektowaniu mebli.
Późne związki i partnerki
Od 1940 roku aż do swojej śmierci w 1969 roku, główną towarzyszką życia Miesa van der Rohe była artystka Lora Marx (1900–1989). Ich związek był długoterminowy i stanowił stabilny punkt w jego późniejszych latach. W międzyczasie, w różnym czasie, utrzymywał również relacje romantyczne z innymi kobietami, w tym z rzeźbiarką Mary Callery oraz z Nelly van Doesburg, z którą miał krótkotrwały romans.
Kariera zawodowa i edukacja Ludwiga Miesa van der Rohe
Wczesne lata i terminowanie
Pierwsze kroki w zawodzie Ludwig Mies van der Rohe stawiał w warsztacie kamieniarskim swojego ojca, zdobywając praktyczne umiejętności w obróbce kamienia. Następnie pracował w lokalnych firmach projektowych, by w końcu przenieść się do Berlina. Tam rozpoczął pracę u znanego projektanta wnętrz, Bruno Paula, co stanowiło ważny etap w jego kształtowaniu się jako architekta.
Współpraca z Peterem Behrensem
Kluczowym okresem w edukacji architektonicznej Miesa van der Rohe była jego praca w studio Petera Behrensa w latach 1908–1912. Jako uczeń Behrensa, miał okazję pracować ramię w ramię z innymi przyszłymi gigantami architektury modernistycznej, takimi jak Le Corbusier i Walter Gropius. Ta współpraca wywarła znaczący wpływ na jego rozwój artystyczny i teoretyczny.
Okres Bauhausu
W latach 30. XX wieku Ludwig Mies van der Rohe objął niezwykle ważną funkcję ostatniego dyrektora Bauhausu, przełomowej szkoły modernistycznej. Jego przywództwo przypadło na czas narastających nacisków ze strony reżimu nazistowskiego. Po zmuszeniu szkoły do opuszczenia Dessau w 1932 roku, przeniósł ją do opuszczonej fabryki telefonów w Berlinie.
Zamknięcie Bauhausu
Niestety, działalność Bauhausu w Berlinie była krótkotrwała. Pod naciskiem Gestapo, w lipcu 1933 roku, Mies van der Rohe wraz z kadrą pedagogiczną podjęli trudną decyzję o zamknięciu szkoły. Był to symboliczny koniec pewnej epoki w historii architektury modernistycznej i zmuszenie wielu twórców, w tym samego Miesa, do poszukiwania nowych dróg rozwoju poza granicami Niemiec.
Kariera akademicka w USA
Po emigracji do Stanów Zjednoczonych, Ludwig Mies van der Rohe przyjął propozycję objęcia kierownictwa szkoły architektury w Armour Institute of Technology, które później przekształciło się w Illinois Institute of Technology (IIT) w Chicago. Ta nowa rola pozwoliła mu na kontynuowanie swojej misji edukacyjnej i kształtowanie kolejnych pokoleń architektów.
Kampus IIT
W ramach swojej pracy na IIT, Mies van der Rohe zaprojektował cały kampus akademicki, w tym swoje arcydzieło – S.R. Crown Hall, który stał się siedzibą wydziału architektury. Jego wizjonerskie plany szklanych wieżowców, stworzone już w 1919 roku (projekt Friedrichstraße), znalazły wreszcie swoje realizacje w Stanach Zjednoczonych. To tam powstały jego najważniejsze projekty wysokościowe.
Przełomowe projekty wieżowców
Już w 1919 roku Ludwig Mies van der Rohe tworzył wizjonerskie plany szklanych wieżowców, takie jak projekt przy Friedrichstraße. Jednak to w Stanach Zjednoczonych jego koncepcje budynków wysokościowych zyskały pełnię realizacji i uznania. Jego podejście do projektowania drapaczy chmur zrewolucjonizowało sposób myślenia o nowoczesnej architekturze miejskiej.
Seagram Building
Ukończony w 1958 roku Seagram Building w Nowym Jorku stał się kamieniem milowym w historii nowoczesnej architektury biurowej. Jego elegancka fasada ze szkła i brązu, a także precyzyjne proporcje, ustanowiły standard dla licznych drapaczy chmur na całym świecie, wyznaczając kierunek dla przyszłych projektów.
860–880 Lake Shore Drive
Kompleks apartamentowców 860–880 Lake Shore Drive w Chicago, zrealizowany przez Miesa van der Rohe, stanowił rewolucję w budownictwie mieszkaniowym. Zastosowanie stalowej konstrukcji i szklanych elewacji, charakterystycznych dla jego stylu, nadało budynkom lekkości i nowoczesności, co zrewolucjonizowało postrzeganie budynków mieszkalnych w przestrzeni miejskiej.
Kluczowe projekty i arcydzieła Ludwiga Miesa van der Rohe
Pawilon w Barcelonie
Zaprojektowany jako tymczasowy pawilon Niemiec na wystawę światową w Barcelonie w 1929 roku, Pawilon Barceloński jest jednym z najbardziej ikonicznych dzieł Miesa van der Rohe. Pomimo że został rozebrany w 1930 roku, jego znaczenie dla modernizmu było tak wielkie, że w 1986 roku podjęto decyzję o jego pełnej rekonstrukcji na oryginalnym miejscu, co pozwoliło na ponowne docenienie jego architektonicznej doskonałości.
Villa Tugendhat
Ukończona w 1930 roku Villa Tugendhat w Brnie, w ówczesnej Czechosłowacji, jest uznawana za jedno z europejskich arcydzieł Miesa van der Rohe. W tej rezydencji architekt połączył nowoczesną formę z wykorzystaniem niezwykle luksusowych i kosztownych materiałów, takich jak onyks czy egzotyczne drewno mahoniowe. Villa ta stanowi doskonały przykład jego dążenia do elegancji i wyrafinowania.
Edith Farnsworth House
Zbudowany w latach 1946–1951 Edith Farnsworth House to szklany pawilon usytuowany nad rzeką Fox River. Zaprojektowany jako weekendowy dom dla dr Edith Farnsworth, budynek ten unosi się sześć stóp nad ziemią, co sprawia, że jest postrzegany jako „świątynia zawieszona między niebem a ziemią”. Budowa tego domu wiązała się jednak z licznymi sporami prawnymi i publicznym konfliktem między architektem a klientką.
Chicago Federal Complex
Chicago Federal Complex, realizowany w latach 1964–1974, to monumentalny kompleks trzech budynków zjednoczonych wspólnym placem. Charakteryzuje się on rygorystyczną siatką modułową, która porządkuje całą przestrzeń i podkreśla monumentalność projektu. Kompleks ten jest świadectwem dojrzałego stylu Miesa van der Rohe.
Neue Nationalgalerie
Neue Nationalgalerie w Berlinie, ukończona w 1968 roku, stanowi ostatnie wielkie dzieło Miesa van der Rohe. Budynek ten jest kwintesencją jego koncepcji „przestrzeni uniwersalnej”, gdzie minimalizm formy i otwartość przestrzeni łączą się w harmonijną całość, tworząc idealne tło dla sztuki.
Osiągnięcia i nagrody Ludwiga Miesa van der Rohe
Prestiżowe odznaczenia
Za swoje wybitne osiągnięcia w dziedzinie architektury, Ludwig Mies van der Rohe został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami. Poniżej znajduje się zestawienie najważniejszych z nich:
| Nagroda | Rok przyznania |
|---|---|
| Order Pour le Mérite | 1959 |
| Królewski Złoty Medal (RIBA) | 1959 |
| Złoty Medal AIA | 1960 |
| Prezydencki Medal Wolności | 1963 |
Uznanie w środowisku architektonicznym
Do dziś Mies van der Rohe jest uważany za jednego z „wielkiej czwórki” pionierów modernizmu, obok takich postaci jak Le Corbusier, Walter Gropius i Frank Lloyd Wright. Jego wpływ na architekturę światową jest niezaprzeczalny, a jego projekty stanowią inspirację dla kolejnych pokoleń architektów i projektantów.
Ciekawostki i mniej znane fakty o Ludwigzie Miesie van der Rohe
Początki w dyplomacji
Na początku swojej kariery, jeszcze podczas pracy u Petera Behrensa, Mies van der Rohe pełnił nietypową funkcję kierownika budowy Ambasady Cesarstwa Niemieckiego w Sankt Petersburgu. To doświadczenie dyplomatyczne z pewnością poszerzyło jego horyzonty i wpłynęło na jego późniejsze postrzeganie przestrzeni publicznej.
Mies jako projektant mebli
Oprócz swojej monumentalnej architektury, Ludwig Mies van der Rohe był również utalentowanym projektantem mebli. Często tworzył je we współpracy z Lilly Reich. Do jego najbardziej rozpoznawalnych projektów należą:
- Krzesło Barcelona: Zaprojektowane specjalnie na wystawę w 1929 roku, stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych mebli XX wieku.
- Krzesło Brno: Kolejny klasyk designu, stworzony na potrzeby sypialni w Villi Tugendhat.
W swoich meblach wykorzystywał innowacyjne materiały, takie jak chromowana stal.
Wpływy i koncepcje architektoniczne
Sam Mies przyznał, że ogromny wpływ na jego sposób myślenia miała wystawa prac Franka Lloyda Wrighta (Wasmuth Portfolio), którą zobaczył w Berlinie w 1910 roku. Swoją architekturę, opartą na stalowym szkielecie wypełnionym szkłem, określał koncepcją „skóry i kości”. Co ciekawe, Mies nigdy nie ukończył studiów architektonicznych, był samoukiem, czerpiącym wiedzę głównie z praktyki. Jego pasja do filozofii znacząco wpływała na teoretyczne podejście do projektowania.
Warto wiedzieć: Mies van der Rohe był zapalonym czytelnikiem dzieł filozoficznych, co stanowiło fundament jego teoretycznego podejścia do architektury.
Rygorystyczna siatka i minimalizm w detalu
Większość projektów Miesa van der Rohe opierała się na matematycznie wyliczonej siatce, która porządkowała całą przestrzeń i nadawała jej harmonijny charakter. Jego podejście do detalu było wręcz obsesyjne – potrafił poświęcić miesiące na dopracowanie sposobu łączenia dwóch stalowych belek, co podkreśla jego dążenie do perfekcji. Działalność Miesa w Chicago, w tym jego realizacje na IIT, sprawiła, że miasto to stało się światową stolicą architektury modernistycznej.
Jego projekty mebli są do dziś produkowane przez firmę Knoll i uznawane za symbol luksusu i dobrego smaku.
Kontrowersje i relacje z reżimem nazistowskim
Próby adaptacji do nowej rzeczywistości
Mimo że modernizm był zwalczany przez nazistów, Ludwig Mies van der Rohe początkowo próbował odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej Niemiec. Aby móc kontynuować pracę zawodową, dołączył do Izby Kultury Rzeszy, organizacji niezbędnej do legalnego działania artystów i architektów w nazistowskich Niemczech. Jego projekt na konkurs na Bank Rzeszy otrzymał nagrodę, ale został ostatecznie odrzucony przez Adolfa Hitlera.
Odrzucenie projektów i emigracja
Dodatkowo, Mies podpisał manifest popierający sukcesję Hitlera po śmierci prezydenta Hindenburga. Jednakże, jego projekty architektoniczne, wykorzystujące stal i szkło, zaczęto postrzegać jako sprzeczne z ideologią narodowosocjalistyczną. Dopiero ta zmiana postrzegania i narastające naciski ze strony reżimu skłoniły go do podjęcia decyzji o emigracji, co ostatecznie przypieczętowało jego zerwanie z ojczyzną.
Ludwig Mies van der Rohe pozostaje jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii architektury. Jego dziedzictwo, oparte na zasadach minimalizmu, precyzji i ponadczasowej elegancji, nadal inspiruje i kształtuje współczesne myślenie o przestrzeni i budownictwie, udowadniając, że „mniej znaczy więcej”.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Mies_van_der_Rohe
