Marlene Dietrich: Aktorka, ikona. Życie Marleny Dietrich.

3

Marlena Dietrich (urodzona 27 grudnia 1901 r.) była niemiecko-amerykańską aktorką i piosenkarką, jedną z największych gwiazd kina XX wieku. Na styczeń 2024 roku miałaby 123 lata. Aktorka była żoną Rudolfa Siebera, z którym miała córkę Marię Rivę. Jej kariera, zainicjowana przełomową rolą Loli w filmie „Błękitny anioł” z 1930 roku, przyniosła jej międzynarodową sławę i status ikony stylu. W 1999 roku American Film Institute sklasyfikował ją na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na styczeń 2024 roku miałaby 123 lata.
• Żona/Mąż: Była żoną Rudolfa Siebera.
• Dzieci: Miała córkę Marię Rivę.
• Zawód: Aktorka i piosenkarka.
• Główne osiągnięcie: Przełomowa rola Loli w filmie „Błękitny anioł” i status ikony stylu.

Podstawowe informacje o Marlenie Dietrich

Marie Magdalene Dietrich, która w wieku jedenastu lat, około 1912 roku, zaczęła posługiwać się pseudonimem „Marlene”, urodziła się 27 grudnia 1901 roku w Berlinie. Jej życie zakończyło się 6 maja 1992 roku w Paryżu, w wieku 90 lat. Została pochowana na cmentarzu Städtischer Friedhof III w Berlinie. Do 1939 roku Marlena Dietrich posiadała obywatelstwo niemieckie, jednak w obliczu narastającego nazizmu zdecydowała się na jego wyrzeczenie, a w tym samym roku oficjalnie została obywatelką Stanów Zjednoczonych. Był to wyraz jej silnych przekonań politycznych i sprzeciwu wobec reżimu.

Rodzina i życie prywatne Marleny Dietrich

Matka Marleny Dietrich, Wilhelmina Elisabeth Josefine, pochodziła z zamożnej berlińskiej rodziny. Ojciec, Louis Erich Otto Dietrich, pełnił funkcję porucznika policji. Marlena miała starszą siostrę, Elisabeth. Po II wojnie światowej aktorka całkowicie wyparła się jej istnienia, twierdząc, że jest jedynaczką, co wynikało z faktu, iż Elisabeth wraz z mężem prowadziła kino w Belsen, które w czasie wojny służyło oficerom nadzorującym obóz koncentracyjny Bergen-Belsen. 17 maja 1923 roku Marlena Dietrich poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Mimo że pozostali małżeństwem aż do śmierci Siebera w 1976 roku, ich relacja charakteryzowała się specyficznym charakterem. Z tego związku narodziła się jedyna córka Marleny, Maria Elisabeth Sieber, znana jako Maria Riva, urodzona 13 grudnia 1924 roku.

Kariera zawodowa Marleny Dietrich

Początki i edukacja artystyczna

Początkowe marzenia Marleny Dietrich skupiały się na karierze koncertowej skrzypaczki. Niestety, kontuzja nadgarstka pokrzyżowała te plany, kierując jej zainteresowania w stronę teatru i poezji. Ta zmiana okazała się punktem zwrotnym, otwierając drzwi do świata sztuki scenicznej i filmowej.

Przełomowa rola Loli Loli w filmie „Błękitny anioł”

Międzynarodową sławę przyniosła Marlenie Dietrich rok 1930 i niezapomniana rola kabaretowej piosenkarki Loli Loli w filmie „Błękitny anioł”, w reżyserii Josefa von Sternberga. To właśnie w tym obrazie aktorka wylansowała swój pierwszy wielki przebój – piosenkę „Falling in Love Again”, która stała się symbolem jej talentu i uroku. Film ten ugruntował jej pozycję jako wschodzącej gwiazdy kina.

Współpraca z Josefem von Sternbergiem

W latach 1930–1935 Marlena Dietrich wraz z reżyserem Josefem von Sternbergiem stworzyli w Hollywood sześć wspólnych filmów dla wytwórni Paramount. Do ich najbardziej znanych dzieł z tego okresu należą „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” oraz „Diabeł jest kobietą”. Sternberg odegrał kluczową rolę w kreowaniu wizerunku Dietrich, tworząc jej postać tajemniczej femme fatale. Dbał o każdy detal, od specyficznego oświetlenia, znanego jako „butterfly lighting”, po wymuszanie na aktorce utraty wagi, aby podkreślić jej eteryczną urodę.

Okres „Box Office Poison”

Mimo ogromnych zarobków i popularności, w maju 1938 roku Marlena Dietrich, podobnie jak inne wielkie gwiazdy tamtych czasów, została okrzyknięta przez amerykańskich kiniarzy „trucizną dla box office’u”. Określenie to było ironicznym odzwierciedleniem sytuacji, gdy wielkie nazwiska, mimo ogromnej rozpoznawalności, nie gwarantowały już sukcesu kasowego filmów.

Rewitalizacja kariery w westernie

W 1939 roku, za namową swojego mentora von Sternberga, Marlena Dietrich podjęła nietypową dla siebie decyzję o przyjęciu roli w westernie komediowym „Destry znowu w siodle”. Wcieliła się w postać salonowej dziewczyny Frenchie, występując u boku Jamesa Stewarta. Ta rola okazała się strzałem w dziesiątkę i uratowała podupadającą wówczas karierę aktorki, pokazując jej wszechstronność.

Późne role filmowe

Po zakończeniu II wojny światowej Marlena Dietrich nadal aktywnie działała w przemyśle filmowym, pojawiając się w kilku znaczących produkcjach. Wśród nich znalazły się takie filmy jak „Sprawa zagraniczna” (1948) Billy’ego Wildera, „Trema” (1950) Alfreda Hitchcocka oraz „Wyrok w Norymberdze” (1961), gdzie wcieliła się w rolę matki nazistowskiego zbrodniarza.

Wybrane późne role filmowe Marleny Dietrich:

• „Sprawa zagraniczna” (1948)
• „Trema” (1950)
• „Wyrok w Norymberdze” (1961)

Kariera kabaretowa i estradowa

Od lat 50. do połowy lat 70. XX wieku Marlena Dietrich niemal całkowicie skupiła się na występach na żywo. Jej kariera kabaretowa i estradowa przyniosła jej ogromne sukcesy i uznanie. W 1953 roku w hotelu Sahara w Las Vegas zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show, co świadczy o jej niezwykłej popularności i sile przyciągania.

Występy w Las Vegas i „Naga sukienka”

Podczas swoich występów w Las Vegas Marlena Dietrich często prezentowała się w charakterystycznej, prześwitującej „nagiej sukience” zaprojektowanej przez Jeana Louisa. Kreacja ta, będąca połączeniem elegancji i śmiałości, szybko stała się elementem jej legendy i symbolem jej unikatowego stylu. Sukienka ta podkreślała jej odważne podejście do mody i scenicznego wizerunku.

Współpraca z Burtem Bacharachem

Od połowy lat 50. XX wieku kluczową rolę w karierze muzycznej Marleny Dietrich zaczął odgrywać Burt Bacharach, który został jej aranżerem muzycznym. Bacharach pomógł jej skutecznie ukryć ograniczony zasięg głosu (była kontraltem), tworząc ambitne, jednoosobowe show, które zachwycało publiczność. Marlena była tak silnie związana z Bachem, że po jego odejściu czuła się „jak robot”, co świadczy o głębi ich współpracy.

Repertuar i instrumenty

Marlena Dietrich śpiewała w kilku językach, w tym w niemieckim, angielskim i francuskim, co pozwalało jej na międzynarodową karierę estradową. Poza śpiewem, potrafiła również grać na pile muzycznej, co stanowiło kolejny dowód jej wszechstronności artystycznej.

Osiągnięcia i nagrody Marleny Dietrich

Marlena Dietrich w trakcie swojej kariery zdobyła wiele prestiżowych nagród i wyróżnień, które podkreślają jej znaczenie w świecie filmu i sztuki.

Kluczowe nagrody i osiągnięcia:

• Nominacja do Oscara dla najlepszej aktorki za rolę w filmie „Maroko” (1930).
• Amerykański Medal Wolności (1947) – uznany przez aktorkę za swoje największe osiągnięcie.
• Francuska Legia Honorowa.
• Nagroda Tony za występy na Broadwayu (1968).
• Izraelski Medal Waleczności (1965) – jako pierwsza kobieta i Niemka.

Filantropia i postawa polityczna Marleny Dietrich

Marlena Dietrich wykazywała się silnym zaangażowaniem społecznym i politycznym, szczególnie w obliczu zagrożeń totalitarnych. Jej działania filantropijne i postawa wobec nazizmu zasługują na szczególne uznanie. Pod koniec lat 30. XX wieku, wraz z Billym Wilderem, założyła fundusz pomagający Żydom i dysydentom w ucieczce z Niemiec. Dowodem bezinteresowności i hojności Marleny Dietrich było przekazanie w 1937 roku całej swojej gaży z filmu „Rycerz bez zbroi”, która wynosiła 450 000 dolarów, na pomoc uchodźcom. Ta ogromna suma stanowiła znaczące wsparcie dla osób uciekających przed nazistowskimi prześladowaniami. Podczas II wojny światowej Marlena Dietrich odbyła dwie długie trasy koncertowe dla USO (United Service Organizations) w latach 1944–1945. Występowała dla żołnierzy alianckich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech, często znajdując się zaledwie kilka kilometrów od linii frontu. Jej występy miały na celu podniesienie morale walczących. Aktorka twierdziła, że występowała dla żołnierzy „z przyzwoitości” (aus Anstand). Przypisuje się jej również sprzedaż większej liczby obligacji wojennych niż jakiejkolwiek innej gwieździe tamtego okresu. W 1965 roku, jako pierwsza kobieta i Niemka, otrzymała izraelski Medal Waleczności, co podkreślało jej niezłomne zasady i przyjaźń wobec narodu żydowskiego.

Kontrowersje i skandale związane z Marleną Dietrich

Marlena Dietrich, jako postać wyrazista i niepokorna, często znajdowała się w centrum kontrowersji, zarówno artystycznych, jak i obyczajowych. Jej odwaga w przekraczaniu konwencji budziła zarówno podziw, jak i sprzeciw. Podczas pobytu w Londynie w latach 30. XX wieku, aktorka odrzuciła lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, aby stała się główną gwiazdą III Rzeszy. Ta decyzja, choć ryzykowna, świadczyła o jej silnym sprzeciwie wobec reżimu. Podczas trasy koncertowej w Niemczech Zachodnich w 1960 roku, Marlena spotkała się z protestami rodaków, którzy nazywali ją zdrajczynią. W Berlinie pod teatrem Titania Palast skandowano hasła „Marlene do domu!”, a aktorka otrzymywała groźby bombowe. W filmie „Maroko” z 1930 roku, Marlena wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w tamtych czasach było skandalem obyczajowym. Często wykorzystywała również męski ubiór (cylinder i frak) w swoich występach, śpiewając piosenki tradycyjnie przypisane mężczyznom, co stanowiło element jej androgynicznego, prowokacyjnego wizerunku.

Zdrowie i koniec kariery Marleny Dietrich

W późniejszych latach życia Marlena Dietrich zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi, które ostatecznie wpłynęły na jej karierę. W 1965 roku zdiagnozowano u niej raka szyjki macicy. Dodatkowo, aktorka walczyła z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu, co wpływało na jej samopoczucie i kondycję. Kariera sceniczna Marleny Dietrich zakończyła się w wyniku serii wypadków. W 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny w Maryland, co wymagało przeszczepu skóry. To wydarzenie stanowiło poważne ostrzeżenie przed dalszymi występami. Ostateczny koniec kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy po upadku na scenie w Sydney złamała kość udową. Ten tragiczny incydent oznaczał definitywne zakończenie jej aktywności artystycznej, zmuszając ją do wycofania się ze sceny.

Ciekawostki i mniej znane fakty o Marlenie Dietrich

Marlena Dietrich była postacią o wielu talentach i fascynujących historiach, które wykraczają poza jej karierę filmową i muzyczną.

• Orson Welles nauczył ją czytania w myślach na potrzeby swojego show „Mercury Wonder Show”. Aktorka wykorzystywała tę umiejętność podczas występów dla żołnierzy, co budziło protesty organizacji kościelnych, ale jednocześnie dodawało jej występom unikalnego charakteru i tajemniczości.
• Aby zachować młody wygląd, Marlena Dietrich stosowała rygorystyczne metody: intensywny makijaż, noszenie peruk oraz tymczasowe, niechirurgiczne liftingi twarzy wykonywane za pomocą specjalnych taśm.
• Zdjęcie promocyjne Marleny z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz teledysku „Bohemian Rhapsody”.
• Ostatnim pojawieniem się Marleny Dietrich przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” (1978), gdzie zagrała u boku Davida Bowiego.
• Ostatnie lata życia Marlena Dietrich spędziła w swoim paryskim mieszkaniu przy Avenue Montaigne, niemal nie opuszczając łóżka i odmawiając fotografowania się, pragnąc, aby ludzie zapamiętali ją piękną i w szczytowej formie.
• Relacja Marleny Dietrich z córką, Marią Rivą, była skomplikowana. W 1992 roku Maria Riva opublikowała kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą.
• Niski, zachrypnięty głos Marleny Dietrich stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina i muzyki.
• Swobodne posługiwanie się przez Marlenę Dietrich językami niemieckim, angielskim i francuskim umożliwiło jej prowadzenie międzynarodowej kariery estradowej.
• Mimo wizerunku światowej diwy, Marlena Dietrich była znana ze swojej pasji do gotowania. Uwielbiała przygotowywać tradycyjne niemieckie potrawy dla swoich przyjaciół i kochanków.
• Do dziś Marlena Dietrich pozostaje symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Wybrane filmy z udziałem Marleny Dietrich:

Marlena Dietrich była ikoną kina i estrady, której życie i kariera wywarły niezatarte piętno na kulturze światowej. Jej przejście od niemieckiej aktorki do międzynarodowej gwiazdy Hollywood, a następnie do charyzmatycznej artystki estradowej, świadczy o jej niezwykłej wszechstronności i determinacji. Znana z odważnych ról, wyrazistego stylu i nieugiętej postawy politycznej, Dietrich stała się symbolem wolności artystycznej i moralnego oporu. Jej dziedzictwo jako jednej z największych legend ekranu i sceny pozostaje żywe, inspirując kolejne pokolenia.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich