Heidegger: Martin Heidegger i filozoficzny sens bycia

2

Martin Heidegger, urodzony 26 września 1889 roku w Meßkirch, był jednym z najwybitniejszych niemieckich filozofów XX wieku, którego myśl wywarła znaczący wpływ na rozwój fenomenologii, hermeneutyki i egzystencjalizmu. Na 2024 rok Heidegger miałby 115 lat, gdyby żył. Jego życie, naznaczone zarówno przełomowymi dziełami filozoficznymi, jak i trudnymi decyzjami politycznymi, stanowi fascynujący obszar badań. W latach 1924–1928 nawiązał skomplikowaną relację osobistą i intelektualną ze swoją studentką, Hannah Arendt.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [kwiecień 2024] roku Martin Heidegger miałby 114 lat.
• Żona/Mąż: Brak informacji o żonie/mężu w dostarczonym tekście.
• Dzieci: Brak informacji o dzieciach w dostarczonym tekście.
• Zawód: Filozof.
• Główne osiągnięcie: Autor przełomowego dzieła „Bycie i czas” (1927), które zrewolucjonizowało myślenie o ludzkiej egzystencji i problemie bycia.

Martin Heidegger – Biografia i Myśl Filozoficzna

Dane Biograficzne i Tożsamość Filozoficzna

Martin Heidegger przyszedł na świat 26 września 1889 roku w Meßkirch, niewielkiej miejscowości w Cesarstwie Niemieckim. Swoje życie zakończył 26 maja 1976 roku w Fryburgu Bryzgowijskim, w wieku 86 lat. Jego długie życie pozwoliło mu na zgłębienie i rozwinięcie bogatego dorobku filozoficznego, który do dziś inspiruje i budzi dyskusje. Uznawany za jednego z najważniejszych niemieckich filozofów XX wieku, Heidegger wniósł fundamentalny wkład w rozwój fenomenologii, hermeneutyki oraz egzystencjalizmu. Jego filozofia charakteryzuje się niezwykłą głębią i szerokością zainteresowań, obejmujących metafizykę, sztukę, religię, język, ontologię i filozofię technologii. Centralnym punktem jego dociekań był problem bycia (Sein) i jego sensu.

Wykształcenie i Wczesne Lata

Droga akademicka Martina Heideggera rozpoczęła się na Uniwersytecie we Fryburgu, gdzie w 1914 roku uzyskał stopień doktora (PhD). Zaledwie dwa lata później, w 1916 roku, ukończył habilitację (Dr. phil. hab.), co otworzyło mu drogę do kariery naukowej. W młodości Heidegger wykazywał zainteresowanie drogą duchowną; w 1903 roku rozpoczął przygotowania do stanu duchownego i wstąpił do seminarium jezuickiego w 1909 roku. Jednak jego pobyt w seminarium był krótki – został zwolniony po kilku tygodniach z powodu problemów zdrowotnych. Te wczesne doświadczenia mogły wpłynąć na jego późniejsze refleksje nad kondycją ludzką.

Życie Prywatne i Rodzina

Pochodzenie i Rodzice

Martin Heidegger był synem Johanny (z domu Kempf) oraz Friedricha Heideggera. Jego rodzina żyła w tradycyjnej atmosferze katolickiej, a ojciec pełnił funkcję zakrystiana (sexton) w lokalnym kościele wiejskim w Meßkirch. To pochodzenie stanowiło ważny kontekst dla jego wczesnych lat.

Relacja z Hannah Arendt

Jednym z najbardziej znanych i zarazem skomplikowanych związków w życiu Martina Heideggera była jego relacja z Hannah Arendt, jedną z jego najsłynniejszych studentek. Trwała ona w latach 1924–1928 i stanowiła ważny element zarówno jego życia osobistego, jak i intelektualnego. Hannah Arendt, sama wybitna filozofka, pozostała pod wpływem myśli heideggerowskiej, mimo złożoności ich relacji.

Kariera Akademicka i Rozwój Filozoficzny

Początki Pracy Naukowej i Inspiracje

Po przerwaniu studiów teologicznych w 1911 roku, Martin Heidegger całkowicie poświęcił się filozofii. Jego zainteresowania naukowe skierowały się ku filozofii współczesnej, a kluczową inspiracją okazały się „Badania logiczne” Edmunda Husserla. Dzieło Husserla, założyciela fenomenologii, otworzyło mu drzwi do nowego sposobu badania rzeczywistości i ludzkiego doświadczenia, odchodząc od tradycyjnych ram metafizyki.

Przełomowe Dzieło „Bycie i czas”

Najważniejszą książką w dorobku Martina Heideggera jest bez wątpienia „Bycie i czas” (Sein und Zeit), opublikowana w 1927 roku. Choć pierwotnym celem tej publikacji było uzyskanie kwalifikacji na profesora zwyczajnego, dzieło to przyniosło mu natychmiastową międzynarodową sławę i widoczność intelektualną. „Bycie i czas” stanowi próbę odpowiedzi na fundamentalne pytanie o sens bycia, analizując ludzką egzystencję (Dasein) jako klucz do zrozumienia bycia w ogóle. To fundamentalne dzieło filozofii XX wieku.

Kariera na Uniwersytetach (Marburg, Fryburg)

Kariera akademicka Heideggera nabrała tempa w latach 20. XX wieku. W 1923 roku został profesorem nadzwyczajnym na Uniwersytecie w Marburgu, gdzie współpracował z wybitnymi postaciami, kształtując przyszłe elity intelektualne Europy. Jego pobyt w Marburgu był okresem intensywnego rozwoju myśli filozoficznej. W 1928 roku, po przejściu Edmunda Husserla na emeryturę, Heidegger przyjął prestiżową ofertę objęcia katedry filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, odrzucając jednocześnie konkurencyjną propozycję z Marburga. Przejście do Fryburga było znaczącym krokiem w jego karierze.

Rektorat i Polityka na Uniwersytecie we Fryburgu

21 kwietnia 1933 roku, w burzliwym okresie historii Niemiec, Martin Heidegger został wybrany rektorem Uniwersytetu we Fryburgu. Funkcję tę sprawował przez rok, do kwietnia 1934 roku. W tym czasie jego działania były zgodne z nazistowską polityką kulturalną, co stanowi jeden z najbardziej kontrowersyjnych aspektów jego życia. Jego rektorat był krótkotrwały, a jego działania wywołały znaczące kontrowersje, które miały wpływ na jego dalszą karierę i postrzeganie jego osoby. 23 kwietnia 1933 roku – zaledwie dwa dni po objęciu stanowiska rektora – Heidegger wstąpił do NSDAP, co podkreśla jego zaangażowanie w reżim.

Kariera po Wojnie i Status Emeryta

Po zakończeniu II wojny światowej i okresie zakazu nauczania nałożonego przez francuskie władze okupacyjne, Martin Heidegger powrócił na uczelnię. W semestrze zimowym 1950–51 wznowił wykłady, otrzymując status profesora emerytowanego (emeritus). Wykładał regularnie do 1958 roku, kontynuując swoją działalność naukową i filozoficzną, choć cień jego przeszłości politycznej nadal towarzyszył mu w życiu publicznym.

Zaangażowanie Polityczne i Okres Wojny

Przynależność do NSDAP

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych faktów z życia Martina Heideggera jest jego przynależność do Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników (NSDAP). Wstąpił do partii 1 maja 1933 roku, zaledwie trzy miesiące po dojściu Adolfa Hitlera do władzy, i pozostał jej członkiem aż do końca wojny w 1945 roku. Ta decyzja, podjęta w kluczowym momencie historii, pozostaje centralnym punktem debat na temat jego osoby i filozofii.

Deklaracje Lojalności i Służba Wojskowa

Zaangażowanie Heideggera w reżim nazistowski nie ograniczało się do członkostwa w partii. W listopadzie 1933 roku podpisał „Ślubowanie wierności profesorów niemieckich uniwersytetów i szkół wyższych Adolfowi Hitlerowi i państwu narodowosocjalistycznemu”, co było jawnym wyrazem poparcia dla reżimu. Wcześniej, w ostatnim roku I wojny światowej, służył jako żołnierz przez dziesięć miesięcy. Ze względu na stan zdrowia uznano go za niezdolnego do walki, więc służył w jednostce meteorologicznej na froncie zachodnim.

Służba w Volkssturmie

Pod koniec II wojny światowej, jesienią 1944 roku, Martin Heidegger został powołany do Volkssturmu, paramilitarnej formacji złożonej z mężczyzn zdolnych do walki. Został przydzielony do kopania rowów przeciwpancernych wzdłuż Renu, co stanowiło jego ostatnią formę służby w okresie wojny.

Kontrowersje i Dziedzictwo Filozoficzne

Proces Denazyfikacji i Status „Mitläufer”

Po zakończeniu II wojny światowej, francuskie władze okupacyjne zakazały Heideggerowi nauczania i uczestnictwa w życiu uniwersyteckim, co było konsekwencją jego powiązań z nazizmem. W 1949 roku, po zakończeniu procedur denazyfikacyjnych, został ostatecznie sklasyfikowany jako „Mitläufer” (sympatyk/poplecznik), co oznaczało, że nie był uznawany za aktywnego uczestnika zbrodni, ale raczej za osobę, która nie sprzeciwiała się reżimowi.

Wywiad „Tylko Bóg Może Nas Uratować”

W 1966 roku Martin Heidegger udzielił słynnego wywiadu dla magazynu „Der Spiegel”, w którym próbował uzasadnić swoje poparcie dla nazizmu. Zgodnie z jego wolą, tekst zatytułowany „Tylko Bóg Może Nas Uratować” został opublikowany dopiero pięć dni po jego śmierci w 1976 roku, co wywołało kolejne dyskusje i kontrowersje wokół jego postaci. Ten wywiad stanowi próbę refleksji nad jego przeszłością i jej konsekwencjami.

Relacja z Alfredem Rosenbergiem

Martin Heidegger aspirował do roli głównego filozofa partii nazistowskiej, jednak jego ambicje zostały ograniczone przez opór Alfreda Rosenberga, który sam ubiegał się o tę pozycję. Ta rywalizacja w obrębie aparatu ideologicznego III Rzeszy pokazuje złożoność relacji między filozofią a polityką w tamtym okresie.

Kluczowe Pojęcia Filozoficzne

Filozofia Heideggera jest nierozerwalnie związana z wprowadzeniem i rozwinięciem unikalnej terminologii. Do najważniejszych należą pojęcia takie jak „Dasein”, oznaczające specyficzny rodzaj bytu ludzkiego, który charakteryzuje się rozumieniem bycia i byciem w świecie, oraz koncepcja „bycia-w-świecie”. Te idee zrewolucjonizowały sposób myślenia o ludzkiej egzystencji, podkreślając jej fundamentalne powiązanie ze światem i innymi bytami. Heidegger określał Dasein jako bycie, które jest zawsze już zorientowane na świat i siebie w świecie.

Wpływ na Uczniów i Rozwój Nurtów Filozoficznych

Martin Heidegger był nauczycielem wielu wybitnych myślicieli, takich jak Herbert Marcuse, Hans-Georg Gadamer, Hannah Arendt czy Emmanuel Levinas. Ci uczniowie, mimo różnic politycznych i intelektualnych, pozostawali pod silnym wpływem jego myśli, rozwijając i krytykując jego idee. Jego wpływ na filozofię XX wieku jest niepodważalny, a jego prace nadal stanowią punkt odniesienia dla współczesnych debat.

Kluczowe Daty w Życiu i Karierze Martina Heideggera

• 1889: Urodziny Martina Heideggera w Meßkirch.
• 1903: Rozpoczęcie przygotowań do stanu duchownego.
• 1909: Wstąpienie do seminarium jezuickiego.
• 1911: Przerwanie studiów teologicznych i zwrot ku filozofii.
• 1914: Uzyskanie stopnia doktora (PhD) na Uniwersytecie we Fryburgu.
• 1916: Ukończenie habilitacji (Dr. phil. hab.).
• 1923: Objęcie profesury nadzwyczajnej na Uniwersytecie w Marburgu.
• 1924–1928: Związek z Hannah Arendt.
• 1927: Publikacja przełomowego dzieła „Bycie i czas”.
• 1928: Objęcie katedry filozofii we Fryburgu.
• 1933: Wybór na rektora Uniwersytetu we Fryburgu; wstąpienie do NSDAP.
• 1933: Podpisanie „Ślubowania wierności profesorów… Adolfowi Hitlerowi”.
• 1944: Powołanie do Volkssturmu.
• 1945: Koniec II wojny światowej i zakończenie członkostwa w NSDAP.
• 1949: Klasyfikacja jako „Mitläufer” po procesie denazyfikacji.
• 1950–1958: Regularne wykłady po okresie zakazu nauczania.
• 1966: Udzielenie wywiadu dla „Der Spiegel”.
• 1976: Śmierć w Fryburgu Bryzgowijskim; publikacja wywiadu „Tylko Bóg Może Nas Uratować”.
• 1989: Pośmiertna publikacja „Przyczynków do filozofii”.
• 2019: Wydanie zbiorowe dzieł liczące ponad 100 tomów.

Najważniejsze Dzieła i Publikacje

• „Bycie i czas” (Sein und Zeit) – 1927
• „Przyczynki do filozofii” (Beiträge zur Philosophie) – napisane 1936–1937, opublikowane 1989

Kariera Akademicka Martina Heideggera

Warto wiedzieć: Martin Heidegger był nauczycielem wielu wybitnych myślicieli, w tym Herberta Marcuse’a, Hansa-Georga Gadamera, Hannah Arendt i Emmanuela Levinasa, którzy mimo różnic politycznych pozostawali pod wpływem jego myśli.

Martin Heidegger, jako jeden z kluczowych filozofów XX wieku, pozostawił po sobie dorobek, który nadal jest przedmiotem intensywnych badań i debat. Jego przełomowe dzieło „Bycie i czas” zrewolucjonizowało sposób postrzegania ludzkiej egzystencji i problemu bycia, wprowadzając oryginalną terminologię i głębokie analizy. Jednocześnie jego życie naznaczone było kontrowersyjnym zaangażowaniem politycznym w okres nazizmu, co stanowi nieodłączny element refleksji nad jego postacią i myślą. Dziedzictwo Heideggera jest złożone, jednak jego wpływ na rozwój filozofii pozostaje niezaprzeczalny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Heidegger