Charles Bronson: Ikona westernu i filmografia legendy kina

2

Charles Bronson, właściwie Charles Dennis Buchinsky, urodził się 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii, zmarł 30 sierpnia 2003 roku w wieku 81 lat. Był amerykańskim aktorem filmowym i telewizyjnym, którego korzenie sięgały Litwy. Przeszedł drogę od ekstremalnego ubóstwa, wychowując się jako jedenastne z piętnaściorga dzieci imigrantów, do międzynarodowej sławy, definiując przez dekady wizerunek nieustępliwego bohatera kina akcji i westernów. Jego najbardziej ikoniczną kreacją była rola Paula Kerseya w przełomowym filmie „Życzenie śmierci” (1974), która ugruntowała jego pozycję jako twardziela i jednego z najlepiej opłacanych aktorów na świecie. W obawie przed negatywnymi konsekwencjami w okresie maccartyzmu, w 1954 roku zmienił swoje oryginalne nazwisko na Bronson.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na sierpień 2003 roku miał 81 lat.
• Żona/Mąż: Jill Ireland (od 1968 do 1990).
• Dzieci: Pięcioro dzieci.
• Zawód: Aktor filmowy i telewizyjny.
• Główne osiągnięcie: Ikoniczna rola w filmie „Życzenie śmierci” (1974), ugruntowanie pozycji gwiazdy kina akcji.

Pochodzenie i wczesne lata

Charles Dennis Buchinsky, znany później jako Charles Bronson, przyszedł na świat 3 listopada 1921 roku w Ehrenfeld w Pensylwanii. Był jedenastym z piętnastu dzieci w rzymskokatolickiej rodzinie o litewskich korzeniach. Jego ojciec był Lipką Tatarem pochodzącym z południowej Litwy. W trudnych warunkach ekonomicznych, w jakich dorastał Bronson, rodzina borykała się ze skrajnym ubóstwem. Dzieci często dzieliły się łóżkami w skromnej chacie, a sam przyszły aktor musiał nieraz nosić sukienki starszej siostry z braku własnych ubrań. Pomimo surowych warunków, Charles był pierwszym członkiem swojej licznej rodziny, któremu udało się ukończyć szkołę średnią, co stanowiło znaczące osiągnięcie. W jego rodzinnym domu nie mówiono po angielsku, więc nauczył się go jako kolejnego języka, uzupełniając litewski i rosyjski.

Zmiana nazwiska i okres maccartyzmu

W 1954 roku, w obliczu narastającej „Czerwonej Paniki” (Red Scare) w Stanach Zjednoczonych, Charles Buchinsky podjął decyzję o zmianie swojego nazwiska, sugerowaną przez jego agenta. Obawiano się, że nazwisko brzmiące z rosyjska mogłoby negatywnie wpłynąć na karierę aktora w tym burzliwym politycznie okresie. W ten sposób Charles Buchinsky stał się Charlesem Bronsonem, nazwiskiem, które na zawsze miało pozostać synonimem twardziela w świecie kina.

Warunki dorastania i praca

Dzieciństwo Charlesa Bronsona było naznaczone głębokim ubóstwem. Jego rodzina żyła w warunkach, które dziś trudno sobie wyobrazić; dzieci sypiały na zmianę w prostej chacie bez bieżącej ciepłej wody. Śmierć ojca, gdy Charles miał zaledwie 12 lat, pogłębiła trudności rodziny. Młody Charles musiał szybko zacząć pracować, aby pomóc matce utrzymać dużą rodzinę. Jedną z jego pierwszych prac, która ukształtowała jego fizyczność i hart ducha, była praca w kopalniach węgla. Ta praca była nie tylko źródłem utrzymania, ale także swoistym hartowaniem ducha i ciała, kształtując jego późniejszą „kamienną” aparycję i muskularną sylwetkę, które stały się jego znakiem rozpoznawczym na ekranie.

Służba wojskowa

Doświadczenia wojenne ukształtowały wielu mężczyzn jego pokolenia, a Charles Bronson nie był wyjątkiem. W 1943 roku, w szczytowym momencie II wojny światowej, zaciągnął się do United States Army Air Forces. Służył jako strzelec pokładowy na bombowcu Boeing B-29 Superfortress, biorąc udział w 25 misjach bojowych przeciwko japońskim wyspom. Za rany odniesione w walce podczas tych misji został uhonorowany prestiżowym orderem Purple Heart.

Kariera zawodowa

Początki i pierwsze role

Droga Charlesa Bronsona do sławy nie była prosta. Po zakończeniu służby wojskowej wrócił do cywila i podjął pracę przy malowaniu dekoracji dla trupy teatralnej w Filadelfii, gdzie narodziło się jego zainteresowanie aktorstwem. Uczęszczał również do Pasadena Community Playhouse, szlifując swoje umiejętności. Jedną z pierwszych ról, która zwróciła na niego uwagę, była kreacja Igora w horrorze „House of Wax” z 1953 roku. W późniejszych latach często wcielał się w role gangsterów i Indian, co stanowiło naturalne rozwinięcie jego surowego, męskiego wizerunku.

Status gwiazdy w Europie

Pod koniec lat 60. XX wieku, Charles Bronson zdobył ogromną popularność w Europie, stając się prawdziwą gwiazdą kina. Szczególnie duży sukces odniosła jego rola w spaghetti westernie „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” z 1968 roku. Europejska publiczność doceniła jego unikalny styl i charyzmę, nadając mu przydomki takie jak „Il Brutto” (Brzydal) we Włoszech i „Le Sacré Monstre” (Święty Potwór) we Francji.

Przełomowa rola w „Życzeniu śmierci”

Prawdziwy przełom w karierze Charlesa Bronsona nastąpił w 1974 roku, gdy wcielił się w postać architekta Paula Kerseya w filmie „Życzenie śmierci” (Death Wish). Po tragicznym wydarzeniu rodzinnym, jego bohater staje się mścicielem wymierzającym sprawiedliwość na własną rękę. Film odniósł gigantyczny sukces komercyjny i stał się punktem zwrotnym, definiując wizerunek Bronsona jako nieustępliwego twardziela na resztę jego kariery. Ta rola ugruntowała jego pozycję jako ikony kina akcji i zapoczątkowała serię filmów o podobnej tematyce. Film wywołał także znaczącą debatę publiczną na temat samosądów i przemocy w kinie.

Zarobki u szczytu sławy

W połowie lat 70. XX wieku, po sukcesie „Życzenia śmierci” i innych filmów, Charles Bronson osiągnął szczyt swojej kariery i stał się najlepiej opłacanym aktorem na świecie. Jego gaża za pojedynczy film wynosiła imponującą kwotę 1 miliona dolarów, co w tamtych czasach było sumą astronomiczną i świadczyło o jego ogromnej popularności i wpływie na przemysł filmowy.

Rodzina i życie osobiste

Relacja z Jill Ireland

Jednym z najważniejszych wydarzeń w życiu osobistym Charlesa Bronsona było jego małżeństwo z aktorką Jill Ireland. Para poznała się na planie filmu „Wielka ucieczka”. Mimo że w tamtym czasie Jill Ireland była żoną Davida McCalluma, kolegi Bronsona z planu, między Charlesem a Jill narodziło się uczucie, które doprowadziło do ich małżeństwa w 1968 roku. Ich związek trwał aż do śmierci Jill w 1990 roku. W ciągu tych lat wspólnej pracy i życia, Bronson i Ireland wystąpili razem w aż piętnastu produkcjach filmowych, co świadczy o ich silnej więzi artystycznej i prywatnej.

Charles Bronson był pierwszym członkiem swojej licznej rodziny, któremu udało się ukończyć szkołę średnią, co stanowiło znaczące osiągnięcie w obliczu skrajnej biedy, w jakiej dorastał.

Nagrody i osiągnięcia

Nominacja do nagrody Emmy

Mimo że Charles Bronson jest powszechnie kojarzony przede wszystkim z kinem akcji, jego talent aktorski został doceniony również w innych gatunkach. Otrzymał nominację do prestiżowej nagrody Emmy za drugoplanową rolę w jednym z odcinków serialu „General Electric Theater”, co świadczy o jego wszechstronności.

Uznanie dla późnego dorobku

Pod koniec swojej kariery, Charles Bronson udowodnił, że wciąż potrafi zaskakiwać widzów i krytyków. Jego rola w dramacie „The Indian Runner” z 1991 roku, wyreżyserowanym przez Seana Penna, spotkała się z bardzo pozytywnym przyjęciem, a krytycy chwalili go za odejście od schematu typowego bohatera akcji i pokazanie głębszego, bardziej złożonego charakteru postaci.

Ciekawostki

Współlokator gwiazdy

W czasach, gdy Charles Bronson dopiero stawiał swoje pierwsze kroki w świecie aktorskim i aktywnie poszukiwał pracy w Nowym Jorku, dzielił mieszkanie z innym przyszłym znanym aktorem, Jackiem Klugmanem. Obaj młodzi artyści wspólnie próbowali przebić się w branży.

Praca za dolara

Charles Bronson wyznał, jak trudne były czasy Wielkiego Kryzysu dla jego rodziny. Aby zarobić na życie, musiał pracować na podwójne zmiany w kopalni, a jego tygodniowe zarobki wynosiły zaledwie 1 dolara. Ta historia podkreśla skalę ubóstwa, z jakim zmagał się Bronson w młodości.

Kluczowe produkcje w karierze Charlesa Bronsona

Wczesne role

• „House of Wax” (1953) – jako Igor

Przełomowe filmy

• „Siedmiu wspaniałych” (1960)
• „Wielka ucieczka” (1963)
• „Pewnego razu na Dzikim Zachodzie” (1968)
• „Życzenie śmierci” (1974)

Filmy z Jill Ireland

Charles Bronson i Jill Ireland wystąpili razem w 15 produkcjach filmowych, co świadczy o ich silnej artystycznej współpracy.

Kontrowersje i osobiste cechy

Trudny charakter na planie

Eli Wallach wspominał Charlesa Bronsona podczas kręcenia „Siedmiu wspaniałych” (1960) jako samotnika, który preferował trzymać się na uboczu i nie integrował się z resztą obsady.

Debata wokół „Życzenia śmierci”

Film „Życzenie śmierci” (1974) wywołał szeroką debatę publiczną na temat samosądów i przemocy w kinie, a krytycy zarzucali produkcji promowanie niebezpiecznych postaw społecznych.

Śmierć i miejsce spoczynku

Charles Bronson zmarł 30 sierpnia 2003 roku w wieku 81 lat w Los Angeles. Został pochowany na cmentarzu Brownsville w West Windsor w stanie Vermont.

Charles Bronson, dzięki swojej niezwykłej drodze od skrajnego ubóstwa do międzynarodowej sławy, pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych ikon kina akcji. Jego życiorys jest inspirującym dowodem na to, że determinacja, ciężka praca i talent mogą przezwyciężyć największe przeciwności losu, prowadząc do osiągnięcia szczytów w swojej dziedzinie. Jego charakterystyczny wizerunek twardziela na stałe wpisał się w historię kinematografii.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Bronson